Kan NS geen hotel voor me regelen ?

NS raadde sinds zondag het reizen af, en wijst daarom claims van reizigers af.

De spoorwegen oogsten felle kritiek van politici en reizigersvereniging Rover.

Gehoord op station Rotterdam Alexander: „Ik kom niet meer thuis. Kan NS geen hotel voor me regelen of zo?”

Tot en met zaterdag kon dat, zegt een NS-woordvoerder. „Op donderdag, vrijdag en zaterdag konden we vrijwel iedereen nog thuis brengen. Op donderdag reden we door tot half drie ’s nachts. Voor wie echt niet meer thuis kon komen, hebben we incidenteel een hotel of taxi vergoed, en ook de reguliere schadevergoeding voor vertragingen gold toen nog.”

Zondag gaf NS een negatief reisadvies. Reizen, zegt de woordvoerder, was vanaf toen voor eigen risico. „We zijn dus niet meer aansprakelijk voor de schade vanaf zondag, omdat we te maken hebben met overmacht.”

André Lieshout is advocaat bij Van Diepen Van der Kroef Advocaten, gespecialiseerd in transportrecht. Hij acht juridische vrijwaring voor claims door het negatieve reisadvies uitgesloten. „Ik heb mij nu niet verdiept in de algemene voorwaarden, maar om op grond van je eigen materiële en logistieke onvermogen eenzijdig en zonder overleg een negatief reisadvies af te kondigen en daaraan vrijwaring van claims te ontlenen, lijkt mij te gek voor woorden. Zo simpel is het niet. Je moet alles gedaan hebben wat in je vermogen ligt om een bepaalde situatie te voorkomen, wil je je op overmacht kunnen beroepen.”

Reizigersvereniging Rover vindt het „belachelijk dat er een uitgedunde dienstregeling wordt gehanteerd voor een beetje winters weer”. Schuldige is volgens Rover ProRail, verantwoordelijk voor de infrastructuur van het spoornet. Chris Vonk van Rover: „In plaats van de nodige voorzieningen te treffen, is het goedkoper om een negatief reisadvies af te kondigen voor de enkele keer dat dit weer zich voordoet. Ze denken: het wordt toch nooit meer echt winter, laat maar zitten.”

Minister Eurlings (Verkeer, CDA) wacht op een evaluatie van NS en ProRail van „deze uitzonderlijke situatie”, zegt zijn woordvoerder.

De CDA-fractie in de Tweede Kamer wil burgers tegemoetkomen met een ‘investeringsplan’ tegen treinuitval. De SP vindt dat de verzelfstandiging van NS en ProRail ongedaan moet worden gemaakt. Volgens de PvdA moet Eurlings scherper toezien op ProRail. Diverse partijen stellen dat het Rijk in elk geval niet meer geld moet uitgeven aan het spoor.

Kan NS aansprakelijk worden gesteld voor schade? NS is een commercieel bedrijf, net als supermarktketen Albert Heijn. Deze organisaties hebben „geen verantwoordelijkheidsrelatie” met hun klanten, zegt Frank Ankersmit. Hij is hoogleraar theoretische en intellectuele geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en medesamensteller van de bundel De tien plagen van de staat.

Albert Heijn, zegt Ankersmit, zal zijn best doen de schappen te vullen. Als dat niet lukt, heeft de klant pech. Ankersmit: „Het verschil met NS is dat supermarktklanten naar de C1000 kunnen gaan. Treinreizigers hebben geen alternatief. Zij zijn overgeleverd aan de grillen van het bedrijf. Het is te begrijpen dat burgers kwaad zijn als ze nergens terecht kunnen met hun klachten. We worden slecht bestuurd.”

Klagen burgers te snel? Beslist niet, vindt Ankersmit. „De overheid moet dingen regelen. De burger krijgt veel te gemakkelijk de schuld. Het is een vrij besluit om de trein te nemen.”

Laat de burger maar klagen, zegt Ankersmit. „Dan weet je tenminste wat de problemen zijn. Het is een voorwaarde voor goed bestuur. Zonder klagende burgers krijg je een totalitaire staat.”