Groot in het kleine gebaar

Hij was zelden een held. Bernhard Droog excelleerde in kleine mannen met kleine gebaren. Consciëntieus zocht hij de personages achter de tekst.

AMSTERDAM, 23 DEC. Bernhard Droog stond in vele honderden toneelstukken en heeft vele tientallen tv-rollen gespeeld. Maar de druktemakerij waardoor acteurs bekende Nederlanders kunnen worden, was hem volkomen vreemd. Hij speelde zelden heldenrollen, maar excelleerde vooral in kleine mannen met kleine gebaren, die hij met grote zorg zo geloofwaardig mogelijk maakte. Gisteren is hij in een ziekenhuis in Ede overleden aan een ernstige longontsteking. Hij was 88 jaar oud en speelde al geruime tijd niet meer.

Misschien zullen zijn filmrollen nog het langst in het geheugen blijven hangen. Van de krenterige hoornist Krijns in Fanfare van Bert Haanstra (1957) tot de benepen NSB-kruidenier Poerstamper die in Pastorale 1943 van Wim Verstappen (1977) door verzetslieden in het bos werd geliquideerd. ’s Mans radeloosheid was onvergetelijk. Films stonden in zijn loopbaan echter nooit voorop; het Arnhemse toneelgezelschap Theater, waaraan hij ruim dertig jaar lang vast verbonden was, ging altijd voor. Ook doceerde hij al die tijd aan de Arnhemse toneelschool.

Droog was de zoon van ouders die semiprofessioneel in de operette werkten. Zelf begon hij direct na de oorlog als acteur bij het Zuid-Nederlandsch Tooneel. In 1953 trad hij in dienst bij Theater, waar hij twee jaar later de rol van Estragon vertolkte in de Nederlandse oeropvoering van Becketts avantgardistische Wachten op Godot – een dermate gewaagde onderneming dat de voorstelling voorzichtigheidshalve werd voorafgegaan door een inleiding van de letterkundige Anton van Duinkerken. Het Algemeen Handelsblad noemde Bernhard Droog „voortreffelijk in zijn weerspannige ongeduld”.

In 1985 zou hij bij Theater afscheid nemen in de hoofdrol van Heijermans’ Beschuit met muisjes. Maar de gemoderniseerde versie die men wilde spelen, was volgens Droog „meer op het uiterlijk gericht dan mij lief was”. In zijn afscheidsvoorstelling wilde hij niet te veel water bij de wijn doen, zei hij. Dat tekende hem; hij was een acteur die consciëntieus de personages achter de tekst zocht en naar eigen zeggen pas goed kon spelen als „ik alle details voor mezelf heb ingevuld”. Zo vertrok hij tenslotte met stille trom.

Nadien heeft hij nog gewerkt bij het toenmalige Haarlems Toneel en enkele film- en tv-rollen gespeeld, zoals de vader van Katadreuffe in Karakter (1997). Allengs verdween hij echter uit beeld, hoewel zijn publiek hem niet gauw zal vergeten.

    • Henk van Gelder