Pijnlijk familiegeheim met politiek randje

De leider van Sinn Féin, getuigde over misbruik in zijn familie. Maar het debat gaat vooral over katholieke loyaliteit, huiselijk geweld en geheimhouding.

Sinn Fein President Gerry Adams, left, and Deputy First Minister Martin McGuinness, right, speak to the media outside Parliament Buildings, in Belfast, Northern Ireland, Monday, Oct. 5, 2009. British Prime Minister Gordon Brown traveled to Belfast to hold talks with political leaders on Monday to confront a deadlock over control of the police and the court system, which is threatening Northern Ireland's Catholic-Protestant government. (AP Photo/Peter Morrison) AP

Incest blijft een van de grootste taboes in de samenleving. Gerry Adams (61), sinds jaar en dag leider van Sinn Féin dat aansluiting van Noord-Ierland bij de Ierse republiek nastreeft, wist dan ook dat hij met vuur speelde toen hij afgelopen weekeinde onthulde dat zijn vader zich had vergrepen aan zijn eigen kinderen.

Dat de Adams-clan op dit punt problemen kent, was onlangs duidelijk geworden uit mediaberichten dat Gerry’s broer Liam ervan wordt verdacht zijn eigen dochter Áine in de jaren ’80 seksueel te hebben misbruikt. Liam is voortvluchtig en Gerry riep hem nadrukkelijk op zich bij de Noord-Ierse politie te melden.

De Sinn Féin-leider presenteerde zich voor de Ierse televisie als een man die jarenlang in stilte heeft geworsteld met deze pijnlijke familiegeheimen. Hij omschreef kindermisbruik als een enorme kwestie. „Het is waarschijnlijk de allerbelangrijkste kwestie op het persoonlijke vlak in mijn leven”, zuchtte hij. Adams zei als individu te spreken, niet als politicus. En hij riep de media op de privacy van zijn familie de komende tijd te respecteren.

Het is de vraag of hem dat is vergund. Voor de familie, die al decennia toonaangevend is in het katholieke kamp in Noord-Ierland, is hun privéleven onvermijdelijk verstrengeld geraakt met hun publieke rol. Ongelukkig genoeg voor Adams zijn de Ieren nog nauwelijks bekomen van een recent rapport over seksueel misbruik van kinderen door katholieke priesters.

Bovendien roept de zaak vragen op over de wijze waarop de Sinn Féin-leider de afgelopen jaren heeft gehandeld. Intrigerend is bij voorbeeld dat Liams dochter Áine zich al in 1987 met haar moeder bij de politie meldde met de beschuldiging van misbruik. Onder druk van onbekenden liet ze de aanklacht later vallen.

Het is aannemelijk dat Sinn Féin en haar militaire poot, het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA), achter de intrekking van haar beschuldiging zaten. Die betoogden dat de Noord-Ierse politie, destijds gedomineerd door protestanten, niet was te vertrouwen. Nog in 1995 hield Adams zijn aanhangers voor dat ze uit loyaliteit niet naar de politie moesten gaan, ook niet over gevallen van drugsgebruik en kindermisbruik.

Katholieken die de euvele moed hadden toch naar de politie te stappen, riskeerden hun leven. Sommige commentatoren wijzen erop dat Áine er in dit opzicht genadig van af kwam, mogelijk omdat ze tot de Adams-clan behoorde. Gerry Adams betoogt dat hij niettemin heeft gedaan wat hij kon om te voorkomen dat zijn broer nog meer kinderen zou misbruiken. Zo lichtte hij het klooster in Belfast, waar zijn broer naderhand met jongeren werkte, in over de verdenkingen aan diens adres. Maar was dat genoeg?

Veel IRA-leden zelf waren zeer gewelddadig en tolereerden geen enkele kritiek, ook niet uit katholieke hoek. Ze accepteerden het gezag van de politie niet maar evenmin dat van de wet. Critici werden in de knieën geschoten. Malachi O’Docherty stelt vandaag in The Belfast Telegraph dat de onthullingen van Adams de vraag oproepen of de gewelddadigheid aan republikeinse zijde misschien deels een gevolg was van huiselijk geweld en misbruik.

Een ander ingrediënt van de republikeinse cultuur was dat van de geheimhouding. Ook dat helpt verklaren waarom Adams pas zoveel jaren later met deze pijnlijke kwestie naar buiten treedt. Sommigen beschuldigen de Sinn Féin-leider ervan slechts met de onthulling over zijn vader te zijn gekomen om de aandacht van de voor hem pijnlijker zaak van zijn nicht Áine af te leiden.

Het is moeilijk te voorspellen hoe deze kwestie eindigt. Adams kan er uit te voorschijn komen als een gelouterd man, die nog aan statuur heeft gewonnen. Maar het valt evenmin uit te sluiten dat dit het begin van het einde is van een lange politieke loopbaan.

    • Floris van Straaten