Hartelijk gefeliciteerd

Josif Stalin vierde gisteren zijn 130ste verjaardag. Zeker 3.000 mensen kwamen op zijn feestconcert en honderden legden bloemen bij zijn graf op het Rode Plein. Ook in zijn geboortestad Gori werden door enkele honderden fans, onder leiding van zijn kleinzoon, bloemen bij zijn enorme standbeeld gelegd. De Communistische Partij, zijn grootste aanhanger in Rusland, had officieel om een 1-daags moratorium  gevraagd op het kritiseren van de Grote Leider.
Het is interessant dat de Russische Hitler, zoals je hem toch het best kun noemen, nog zo wordt vereerd. Ondanks zijn verantwoordelijkheid voor de moord op miljoenen van zijn eigen burgers, voor de deportatie en het opsluiten in concentratiekampen van even zovelen, voor het onderdrukken van de vrijheidsstrijd in Tsjechoslowakije en Hongarije, voor terreur in de overige Warschaupactlanden, wordt hij door een aanzienlijke groep Russen nog altijd vereerd. Zijn populariteit is de afgelopen jaren zelfs gestegen, als gevolg van een campagne van het Kremlin om hem te presenteren als een efficiënt manager en de man die de Sovjet-Unie naar de overwinning in de Tweede Wereldoorlog leidde.
Zou die verering soms komen, omdat pas onder Gorbatsjovs perestrojka  in de Sovjet-Unie mogelijk werd om kritiek op Stalin te leveren? Als argument voor die aanbidding wordt altijd aangevoerd dat hij voor de industrialisatie van zijn land heeft gezorgd. Dat is natuurlijk een feit, al moet je dan ook toegeven dat dit alleen kon dankzij de miljoenen gratis dwangarbeiders die hij ter beschikking had.
Hitler krijgt ook altijd de credits voor het opbouwen van de economie. Mooie wegen, werkgelegenheid, industrie, tussen 1933 en 1940 maakte Duitsland een enorme wederopbouw mee. Truusje Roegholt, de vrouw van de Amsterdamse historicus Richter Roegholt, heeft in haar jeugdherinneringen eens mooi beschreven hoe zij als arm arbeiderskind na Hitlers machtsovername ineens nieuwe kleren en schoenen van de NSDAP kreeg en hoe blij ze daarmee was. Logisch, want als je van lompenkind ineens een keurig burgermeisje wordt, ben je natuurlijk altijd blij.
Die blijheid hoor je ook vaak bij stalinisten. Mijn hoogbejaarde vriendin Aleksandra Aleksandrovna is er een van. Ze heeft nooit iets gemerkt van de Grote Terreur, heeft het alleen maar over de nieuwe levensmiddelen in de winkels en over de dansfeestjes die er waren. Die vrolijkheid zie je ook in Anatoli Rybakovs roman Kinderen van de Arbat, al wordt daarin wel de hoofdpersoon om iets onbenulligs in de verbanning gestuurd.
Op de Russische radio lieten gisteren veel van die aanhangers zich uit over hun held: „Het was zo rustig onder Stalin”, „Het was zo veilig onder Stalin”, „Het was zo gezellig onder Stalin”.
Volgens een opinieonderzoek van VTsIOM, heeft 54 procent van de Russen nog altijd grote waardering voor Stalins karaktereigenschappen en vindt slechts 23 procent van de ondervraagden hem niets.
Poetin houdt het altijd een beetje in het midden als het om Stalin gaat. Terwijl Medvedev Stalins misdaden onlangs op zijn videoblog nog heeft veroordeeld door te zeggen dat je geen nationale ontwikkeling, successen of ambities  kunt hebben ten koste van menselijk lijden en dood. Medvedev gaf daarmee de scherpste veroordeling van Stalins misdaden sinds Poetin aan de macht is en dat siert hem.
Volgens mij denkt Poetin er net zo over. Zijn voorzichtig positieve uitlatingen over zijn voorganger doet hij volgens mij alleen maar dat omdat hij zich daarmee van de steun van de oudere generatie wil verzekeren, terwijl Medvedev op de jongere generatie mikt, die door zijn opleiding en opvoeding heel goed weet wat er tussen 1924 en 1953 is gebeurd. Wat dat betreft vullen Medvedev en Poetin elkaar mooi aan en zijn ze een perfecte tandem.
2BE08EE4-F3FC-4777-BC62-BCD6F972F4C0_w527_sJozef Stalin vierde gisteren zijn 130ste verjaardag. Zeker 3.000 mensen kwamen op zijn feestconcert en honderden legden bloemen bij zijn graf op het Rode Plein. Ook in zijn geboortestad Gori werden door enkele honderden fans, onder leiding van zijn kleinzoon, bloemen bij zijn enorme standbeeld gelegd. De Communistische Partij, zijn grootste aanhanger in Rusland, had officieel om een 1-daags moratorium  gevraagd op het kritiseren van de Grote Leider.
Ondanks zijn verantwoordelijkheid voor de moord op miljoenen van zijn eigen burgers, voor de deportatie en het opsluiten in concentratiekampen van even zovelen, voor de terreur in de overige Warschaupactlanden, wordt de Russische Hitler in het kwadraat  door een aanzienlijke groep Russen nog altijd vereerd.
Stalins populariteit is de afgelopen jaren zelfs gestegen, als gevolg van een campagne van het Kremlin om hem te presenteren als een efficiënt manager en de man die de Sovjet-Unie naar de overwinning in de Tweede Wereldoorlog leidde.
P1040545Zou die verering soms komen, omdat pas onder Gorbatsjovs perestrojka  in de Sovjet-Unie mogelijk werd om kritiek op Stalin te leveren? Als argument voor die aanbidding wordt altijd aangevoerd dat hij voor de industrialisatie van zijn land heeft gezorgd. Dat is natuurlijk een feit, al moet je dan ook toegeven dat dit alleen kon dankzij de miljoenen gratis dwangarbeiders die hij ter beschikking had.
Hitler (ook een efficiënt manager) krijgt ook altijd de credits voor het opbouwen van de economie. Mooie wegen, werkgelegenheid, industrie, tussen 1933 en 1940 maakte Duitsland een enorme wederopbouw mee. Truusje Roegholt, de vrouw van de Amsterdamse historicus Richter Roegholt, heeft in haar jeugdherinneringen eens mooi beschreven hoe zij als arm arbeiderskind na Hitlers machtsovername ineens nieuwe kleren en schoenen van de NSDAP kreeg en hoe blij ze daarmee was. Logisch, want als je van lompenkind ineens een keurig burgermeisje wordt, ben je natuurlijk altijd blij.
Die blijheid hoor je ook vaak bij stalinisten. Mijn hoogbejaarde vriendin Aleksandra Aleksandrovna is er een van. Ze heeft nooit iets gemerkt van de Grote Terreur, heeft het alleen maar over de nieuwe levensmiddelen in de winkels en over de dansfeestjes die er waren.
Poetin houdt het altijd een beetje in het midden als het om Stalin gaat. Terwijl Medvedev Stalins misdaden onlangs op zijn videoblog nog heeft veroordeeld door te zeggen dat je geen nationale ontwikkeling, successen of ambities  kunt hebben ten koste van menselijk lijden en dood. Medvedev gaf daarmee de scherpste veroordeling van Stalins misdaden sinds Poetin aan de macht is en dat siert hem.
Op de Russische radio lieten gisteren veel van die aanhangers zich uit over hun held: „Het was zo rustig onder Stalin”, „Het was zo veilig onder Stalin”, „Het was zo gezellig onder Stalin”. Volgens een opinieonderzoek van VTsIOM, heeft 54 procent van de Russen nog altijd grote waardering voor Stalins karaktereigenschappen en vindt slechts 23 procent van de ondervraagden hem niets.
Grote vraag is natuurlijk of die 54 procent zou willen dat Rusland een nieuwe Stalin krijgt en het uitmoorden van een groot deel van de bevolking zou goedkeuren in het belang van de veiligheid, de welvaart, etc. Het antwoord daarop valt gelukkig mee. Was het in 2005 nog 42 procent, nu is het 29 procent, een derde van de bevolking dus.
De Stalin-aanhang bestaat volgens mij dan ook voornamelijk uit oudere Russen en communistische diehards, die het  maar moeilijk blijven hebben met het inruilen van hun ideaal voor het kapitalisme, dat in dit deel van de wereld nogal wild is en door autochtone en allochtone graaiers wordt bevolkt. Het huidige Rusland is tenslotte de Sovjet-Unie niet meer, maar een chaotisch en vooral anarchistisch land waar (staats)kapitalisme en politiestaat hand in hand gaan. Voor westerlingen is dat fascinerend om waar te nemen, voor oudere Russen vaak moeilijk te snappen.
Ik zie die generatiekloof  altijd het best in clubs zoals de Soljanka bij mij om de hoek. Daar eet, drinkt en danst een generatie van twintigers die in niets verschilt van hun leeftijdgenoten uit het Westen. Voor hen is Stalin iemand van lang geleden, zeg maar wat Napoleon voor mij is.  En wat bestaat er een hemels verschil tussen hen en hun ouders die in de Sovjet-Unie zijn opgegroeid. Mijn hoop is dan ook veel meer op hen gevestigd als het om de modernisering van Rusland gaat dan op de bewoners van het Kremlin.
P1040546Volgens mij denkt Poetin er privé net zo over. Zijn voorzichtig positieve uitlatingen over zijn voorganger doet hij volgens mij alleen maar dat omdat hij zich daarmee van de steun van de oudere generatie wil verzekeren, terwijl Medvedev op de jongere generatie mikt, die door zijn opleiding en opvoeding heel goed weet wat er tussen 1924 en 1953 is gebeurd. Wat dat betreft vullen Medvedev en Poetin elkaar mooi aan en zijn ze een perfecte tandem, ook op historisch gebied.