Een conservatief leider voor deze eeuw

In de kerstperiode, wanneer sommige vaste onderdelen van een televisieavond met reces zijn, blijkt het mogelijk om ongebruikelijk lange programma’s uit te zenden. Wat een feest is dat!

Nederland 2 besteedde gisteren maar liefst twee keer anderhalf uur aan onderwerpen die er echt toe doen. De documentaire Longstay in de rubriek Dokument (NCRV) werd afgelopen vrijdag al uitgebreid voorbesproken in het Cultureel Supplement. Meral Uslu en Maria Mok schetsen in de trant van Frederick Wiseman een portret van een inrichting waar je normaliter nooit iets van te zien krijgt: een inrichting voor langdurige tbs’ers, die veelal nooit meer vrij zullen komen. Het blijken geen gemakkelijke types, maar zeker niet het soort beesten waarvoor ze in sommige media en politieke kringen worden versleten.

Daarvoor debuteerde Raoul Heertje als presentator van Wintergasten (VPRO), de internationale pendant van Zomergasten. Heertje doet dat met schijnbaar vanzelfsprekend gemak en vanuit een betrokken en open houding, en dan ook nog eens in redelijk goed Engels. Het idee dat je iemand kunt portretteren aan de hand van zijn favoriete film- en televisiefragmenten komt in dit kortere bestek eigenlijk beter tot zijn recht.

Nu was Heertjes eerste gesprekspartner ook buitengewoon inspirerend. De Schotse diplomaat, bestuurder, avonturier, Harvard-docent en aspirant-politicus Rory Stewart (36) lijkt ideaal geëquipeerd voor toekomstig leiderschap. Hij is welbespraakt, erudiet, oprecht en in zekere zin charismatisch. Zijn filmhelden zijn dan ook Indiana Jones, David Carradine in Kung Fu en bovenal Lawrence of Arabia.

Ook Stewart kent het Midden-Oosten op zijn duimpje, want hij liep 21 maanden dwars door Afghanistan en van Iran naar Nepal. Hij schreef er een boek over, evenals over zijn periode als vicegouverneur van een provincie in Zuid-Irak.

Achteraf zegt Stewart dat de geallieerden niets te zoeken hadden in Irak, net als nu in Afghanistan. Hij noemt beide interventies ronduit „koloniaal” en voortkomend uit een etnocentrische visie: „Het is een dwaas idee dat je met meer troepen en geld de Talibaan zou kunnen verslaan. Je bent niet moreel verplicht iets te doen wat je niet kunt.”

Tegelijkertijd prijst Stewart de missionarissen van weleer, die misschien racistisch waren, maar wel diep verbonden met het gebied waar ze soms hun hele leven doorbrachten.

Stewart houdt van tradities en rituelen en heeft een hekel aan moderne noties van maakbaarheid en snelle globalisering. Hij is dan ook bij de eerstkomende parlementsverkiezingen kandidaat voor de Conservatieve Partij.

    • Hans Beerekamp