Arresteren piraat is niet eng

EU-landen zijn huiverig om piraten te arresteren en berechten. Maar juridisch is berechten geen probleem, zegt Hans Heynen.

Het vrijlaten van dertien Somalische piraten door de Nederlandse marine ondermijnt de geloofwaardigheid van de missie van de Europese marines in de Golf van Aden. Het ontbreekt Nederland en de andere EU-landen aan de politieke wil om piraten in Europa te berechten.

Juridisch is het geen probleem piraten in Europa te berechten. Het internationaal recht staat alle landen toe piraten uit ieder land te vervolgen. Het Nederlandse Wetboek van Strafrecht zet tot twaalf jaar cel op zeeroverij en laat ruimte om alle soorten piraterij te berechten, ook wanneer die zich ver van hier richt tegen schepen die niet onder Nederlandse vlag varen en waar geen Nederlandse belangen mee zijn gediend.

Tineke Netelenbos, voorzitter van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders, en Oxford-hoogleraar Vaughan Lowe bevestigden dit vorige week op een Haagse piraterijbestrijdingsconferentie van het International Criminal Law Network. Vervolging door Europese landen is mogelijk. „Het is weliswaar een lappendeken van regels en wetten, maar binnen het huidige wettelijk kader kan veel worden gedaan”, aldus Lowe.

Europese landen blijven echter huiverig om piraten te arresteren en berechten. Zo zijn de Britten bang dat piraten politiek asiel aanvragen. Ook andere Europese landen lieten dergelijke geluiden horen.

Wanneer marineschepen de piraten wel moeten oppakken (omdat ze die op heterdaad betrappen) wil men die zo snel mogelijk aan een Afrikaans land overdragen. De EU heeft afspraken met Kenia en de Seychellen. Maar die landen kunnen de grote toevloed van piraten niet aan. Thomas Winkler, Deens diplomaat en jurist, pleitte op de conferentie voor de oprichting van een regionale piratenrechtbank met westerse steun: „Het is aan Europa zo’n speciale rechtbank te regelen. Dat maakt arresteren makkelijker. Nu weet men bij arrestatie niet waar de boef wordt berecht, dat is lastig voor het regelen van de bewijsvoering.”

Commandant Niels Woudstra van de Koninklijke Militaire Academie pleitte voor een ruimer mandaat. De EU-marineschepen zijn reactief: ze grijpen pas in wanneer piraten een schip daadwerkelijk aanvallen. Dat vermindert de effectiviteit van de missie en vergroot de gevaren voor de bemanningen van de koopvaardijschepen. Die vangen nu de eerste klappen op en moeten dan maar hopen dat een fregat of marinehelikopter tijdig hulp biedt. Wanneer proactief zou worden opgetreden, waarbij verdachte bootjes stelselmatig worden aangehouden en gewapende opvarenden gearresteerd, zou het aantal piratenaanvallen een stuk sneller dalen.

Hans Heynen is redacteur van weekblad Schuttevaer, een vakblad voor Rijn- en binnenvaart, kust- en zeevaart, visserij, scheepsbouw en beroepsvaart.