Naar een witte Kerst - niet met de trein

Rijexamens zijn afgelast. De A2 van Amsterdam naar Utrecht is „net een ijsbaan”. Wat staat Nederland en de rest van Europa te wachten de komende dagen?

Vooral trein- en busreizigers hebben het de afgelopen dagen zwaar gehad. Tien vragen over het winterweer.

1 Hoe kon het treinverkeer zo’n chaos worden?

Niet de techniek, maar de logistiek veroorzaakt de meeste problemen. Nederland heeft het drukst bereden spoornet van Europa. Ook bij normaal weer veroorzaakt een aanrijding of een lokaal technisch mankement een kettingreactie met gevolgen voor een veel groter gebied. Intercity’s rijden helemaal niet. Als snelle treinen stoptreinen moeten inhalen, neemt de kans op storingen toe.

De wissels vormen een ander probleem. Afgelopen weken is de wisselverwarming van alle 7.500 wissels gecontroleerd. Toch bleek een aantal verwarmingen niet te werken. Reparatie wordt bemoeilijkt doordat technici over de weg moeten worden vervoerd.

Volgens een woordvoerder van spoorbeheerder ProRail is het treinverkeer vandaag „goed opgestart”. Slechts een kwart van de treinen rijdt. Ook geldt een ‘negatief reisadvies’.

Dat negatieve reisadvies wordt op grote schaal genegeerd. „Reizigers zien een trein rijden en denken: ik kan dus reizen. Ze beseffen niet dat ze eventueel niet meer kunnen terugkeren.”

2 Hoe vergaat het de busmaatschappijen?

De bussen van Connexxion rijden mondjesmaat. Het gaat al beter dan gisteren, zegt een woordvoerder. „Toen vielen bussen uit in grotere delen van het land.”

Voor het busverkeer is slechts een beperkte voorbereiding op het winterweer mogelijk. „Mensen vragen ons of we geen sneeuwkettingen om de banden van de bussen kunnen leggen. Maar ten eerste zijn die kettingen lastig aan te brengen, en ten tweede is het op goed begaanbare wegen verboden te rijden met die kettingen.”

3 Waarmee moeten automobilisten rekening houden?

Rijkswaterstaat heeft geen negatief reisadvies doen uitgaan en adviseert slechts afstand te houden. Dat doen weggebruikers „over het algemeen goed”. Ze rijden zelfs langzamer dan aangegeven. Rijkswaterstaat waarschuwt ook voor plaatselijke gladheid overal in het land. Op het hoogtepunt stond er vanochtend 250 kilometer file. Weggebruikers letten beter op dan normaal: afgelopen donderdag gebeurden er dertig ongelukken, ruim onder het normale gemiddelde van vijftig.

4 Krijgt Nederland een witte Kerst?

Voor een landelijke witte Kerst bestaat een officiële definitie, zegt Harry Geurts van het KNMI. „Dan moet er op beide Kerstdagen in De Bilt een bodempje sneeuw liggen.” Nederland kende voor het laatst een landelijke witte Kerst in 1981. Ook nu is het mogelijk, zegt Geurts. „Als het in De Bilt niet lukt, dan toch wel op een paar andere plaatsen.”

Vervolg weer: pagina 3

Sneeuwpak blijft nog even liggen

5 Hoe hebben de luchthavens het weer doorstaan?

Ongeveer zevenhonderd mensen brachten gisteren de nacht door op veldbedden achter de paspoortcontrole van luchthaven Schiphol. Dit waren „vooral overstappers”, zegt een woordvoerder, „zowel mensen met een reguliere tussenstop op Schiphol als mensen uit vliegtuigen die noodgedwongen naar ons zijn uitgeweken.”

Schiphol had vooral last van deze beperkte openstelling van andere Europese vliegvelden, zegt de woordvoerder. „Schiphol was open. Vluchten konden vertrekken, weliswaar met de nodige vertragingen, maar toch. Het probleem was vooral dat ze elders niet terechtkonden.” Flughafen Düsseldorf International was helemaal dicht. De Parijse luchthavens Charles de Gaulle en Orly waren beperkt open, net als luchthaven Zaventem en Manchester Airport.

6 Hoe uniek was de sneeuwval van gisteren?

Harry Geurts van het KNMI: „Gisteren was een bijzondere dag, vooral doordat er zo veel sneeuw viel in zo’n groot gebied. In ons klimaat hebben we doorgaans zachte winters, meestal met natte sneeuw. Indrukwekkend was gisteren dat het zo intensief sneeuwde dat het ’s middags donker werd. Ook het onweer bij de sneeuw was bijzonder. Ik kan me maar een paar gevallen herinneren.”

7 Hoe is het met het weer elders in Europa?

Vooral Polen heeft geleden onder het strenge winterweer. De temperaturen daalden tot twintig graden onder nul. Zeker 29 mensen hebben de dood gevonden. De Poolse politie was dit weekend op zoek naar daklozen, om te voorkomen dat ze zouden doodvriezen. Van Scandinavië tot Italië hadden reizigers last van het weer.

8 Wat zijn de weersverwachtingen voor deze week?

Geurts: „De hele week blijft er kans op sneeuwval. Het sneeuwpak zal nog wel even blijven liggen, ook doordat er telkens sneeuw bijkomt. De temperatuur kwakkelt, met overdag een beetje dooi en ’s nachts wat vorst.”

9 Wat is de invloed van de sneeuw op de ijskwaliteit?

De Koninklijke Nederlandse Schaatsbond waarschuwde zaterdag al voor „levensgevaarlijk natuurijs”. Volgens Geurts heeft de sneeuw twee negatieve gevolgen voor de ijskwaliteit. „Sneeuw isoleert, waardoor het ijs warmer wordt. En schaatsers zien de zwakke plekken niet.”

10 Hoe zit het met de Elfstedentocht?

Geurts: „Daar is het echt te vroeg voor. Voor een Elfstedentocht moet het dagen achter elkaar stevig vriezen, dag en nacht. Dat gebeurt nu niet. En de sneeuw helpt ook al niet.”