Laura Dekker laat Nederland in de spiegel kijken

Dienstmededeling: Marc Chavannes is op vakantie, Steven de Jong neemt tijdelijk het blog over.

Het meisje dat eerder belet werd solo de wereld rond te zeilen, mag misschien niet eens meer thuis wónen. Op die consequentie zinspeelde de Raad voor de Kinderbescherming vanmorgen. Wat zegt de zaak-Laura eigenlijk over Nederland?

“Er is een reële mogelijkheid dat Dekker niet bij haar vader mag blijven”, zei een woordvoerder van de Kinderbescherming maandachtochtend op Radio1.  De aanleiding: de 14-jarige Laura Dekker was donderdag met onbekende bestemming vertrokken. Haar vader ontkent daarvan op de hoogte te zijn geweest. Op Sint Maarten werd ze herkend en aangehouden door de politie.

Hoe de Kinderbescherming over Laura denkt, kan iedereen lezen op de overheidssite Rechtspraak.nl. “Opvallend is dat het kind (zoals wel verwacht zou kunnen worden in deze leeftijdsfase) weinig belang hecht aan acceptatie door haar peergroup, zelfgenoegzaam is en grote tevredenheid met zichzelf laat zien.” Een rechtbankwoordvoerder verdedigde het openbaar maken van dit vonnis door te stellen dat de privacy van Laura “een gepasseerd station” is.

Ontwikkelingstaken

“De tocht is [..] schadelijk voor haar ontwikkeling, nu zij onvoldoende toekomt aan haar ontwikkelingstaken”, zo citeerde de rechter uit “een rapportage waar in algemene termen over de ontwikkelingsstadia van kinderen is geschreven en over de veronderstelde impact van de reis op de psyche van het kind.”

Het negatieve advies in het rapport vond de rechter onvoldoende onderbouwd. De Kinderbescherming somt slechts gevaren op. “Windstiltes en zeer sterke wind, eenzaamheid, gebrek aan slaap en lastige mensen.” Alles afwegende, besloot de rechter Laura toch onder toezicht te stellen van Bureau Jeugdzorg. Na een verlenging op 30 oktober 2009, tot 1 juli 2010. De Rechtbank Utrecht maakte daarover een persbericht met veertien frequently asked questions. De zaak is immers “mediagevoelig”, aldus de rechtbankwoordvoerder.

De staat en het maaiveld

Waaróm houdt de zaak-Laura de media zo bezig? Daarvoor bestaan minstens vier redenen, die deels overlappen.

1) Wereldrecord. Althans een poging tot. Niet eerder zeilde een 14-jarig kind alleen de wereld rond. Dat, incluis de voorbereidingen, is op zich al nieuwswaardig.

2) Opvoeding. Het oordeel van de Kinderbescherming is omstreden. Want wat is er mis met zoveel zelfstandigheid? Sommigen zijn van mening dat dit avontuur Laura’s ontwikkeling daarom juist ten goede komt. In internetdiscussies wordt zij vergeleken met de zeventiende-eeuwse zeeheld Michiel de Ruyter, die op 15-jarige leeftijd de hoogste onderofficiersrang behaalde en uitvoer op een oorlogsschip. Daarbij is er volgens lezer Wicher Slagter iets mis met de prioriteitsstelling van de Jeugdzorg. Op nrc.nl/discussie schreef hij:

“Er zijn 13-jarige meisjes die zich een coma zuipen. Er zijn 13-jarige meisjes die naar strandfeesten in Hoek van Holland gaan. Er zijn 13-jarige meisjes die uit stelen gaan. Er zijn 13-jarige meisjes die voor een paar breezers met jongens de koffer in duiken. En er zijn 13-jarige meisjes die al precies weten wat zij met hun leven willen doen, en daarnaar handelen. Aan welke meisjes moeten Jeugdzorg en Kinderbescherming nu aandacht schenken?”

3) Maaiveld. “Hijs de zeilen Laura, laat je dromen niet verstoren door een stelletje christelijke rekenmeesters”, schreef een blogger. Veel leeftijdsgenoten hebben ontzag voor het ‘zeilmeisje’, zo bleek uit een peiling van EénVandaag. De respondenten noemen de jonge zeilster “ambitieus”, “stoer”, “bijzonder”, maar ook “dom”. Daar reageerde Laura Dekker als volgt op: “Als je iets echt graag wilt, moet je er serieus mee bezig gaan. Schrijf op wat je wilt, lees er veel over en overtuig je familie en mensen in je omgeving. Zij moeten echt in je gaan geloven en zien dat het geen bevlieging is!”

4) Staatsbemoeienis. Mag de overheid gedrag voorschrijven? Paul Frissen, auteur van Gevaar verplicht. Over de noodzaak van aristocratische politiek, liet op 5 september zijn licht daarover schijnen in dagblad Trouw: “De staat is tegenwoordig vóór borstvoeding, voor gezond eten, het gezin, burgerschapsopvoeding, Nederlandse waarden. Grote gemeenten in Nederland laten opvoedingscanon en stadsetiquette schrijven. Politieke meerderheden leggen waarden op aan minderheden. “

Dat is het hellende vlak, waarschuwt de hoogleraar bestuurskunde. “Als de staat in deze zaak ingrijpt, wat is dan de volgende? Vandaag wordt opvoedingsondersteuning aangeboden, morgen is deze verplicht, overmorgen zijn er ouderschapsexamens. We kunnen uit de ouderlijke macht ontzetten, maar verplichte sterilisatie is toch effectiever.”

Negatieve spiraal

Op dit moment is Laura Dekker - in gezelschap van een douanier - onderweg naar Nederland. De Kinderbescherming verklaarde vanmiddag tegenover de NOS dat binnenkort bekeken wordt hoe ze er lichamelijk en geestelijk aan toe. Over haar geestestoestand gaf Mariska Woertman, woordvoerder van de familie, vanmorgen in de Volkskrant een interessante verklaring. Na de uitspraak zou Laura in een “negatieve spiraal” zijn geraakt. “Ze zei: wat ik ook doe, de kinderrechter houdt me toch tegen.” Vanmiddag voegde Woertman daaraan toe. “Blijkbaar vond ze de druk zo groot dat ze dacht: ik moet hier weg, en heeft ze de kerstvakantie afgewacht om weg te gaan.”

Wat denkt u? Moet Laura als uitzonderlijk kind ook als zodanig behandeld worden? Of heeft de Kinderbescherming gelijk en moet Laura gewoon als 14-jarig meisje gezien worden, een kind dat bescherming verdient tegen zichzelf én zonodig haar vader? Is het terecht als Laura van overheidswege bestraft wordt voor haar uitstapje naar Sint Maarten, of onderstreept dit avontuur juist haar vermogen om een solozeiltocht rond de wereld aan te kunnen. Wat zegt dit alles over Nederland?

NB: Alleen reacties onder vermelding van voor- en achternaam worden geplaatst.

    • Steven de Jong