De andere Hussein

Het wordt in Iran een bijzondere Ashura. Dat feest vieren moslims op de tiende dag van de eerste maand, Muharram, en die valt dit jaar op 27 december. Ashura is een dag van tegenstellingen: blijdschap over de dingen die gaan komen en verdriet om wat voorbij is. Sji’itische moslims bezoeken begraafplaatsen en herdenken de tragische dood van Hussein, de zoon van Ali en Fatima, dochter van Mohammed. Veel Iraniërs zullen dit jaar nóg iemand herdenken: Groot-Ayatollah Hossein Ali Montazeri, die zaterdagavond is gestorven, 87 jaar oud.

De cultuurheld aan wie Montazeri zijn naam ontleende (in de Perzische variant), geldt onder sji’ieten als Derde Imam. Hij sneuvelde op 10 Muharram 61 (680 na Christus) in een gevecht tussen troepen van kalief Muawiyyah en getrouwen van Ali, die door Muawiyyah was afgezet als kalief (opvolger van de Profeet). Hussein had Muawiyyah niet erkend en trok met familie en volgelingen naar Irak. Op de vlakte van Kerbala werden ze omsingeld en afgeslacht. Hussein stierf als laatste, met zijn zoontje in zijn armen. Alle moslims betreuren de dood van deze kleinzoon van de profeet, maar voor de Partij (Sjiah) van Ali werd hij een symbool. Vrome sji’ ieten geselen zichzelf op 10 Muharram en bewijzen met hun bloed trouw aan Hussein.

Ayatollah Montazeri, een sji’itisch theoloog, schrijver en activist voor de rechten van de mens, was één van de drijvende krachten achter de Iraanse Revolutie van 1979 en gold lang als opvolger van Khomeini. In 1989 kreeg hij een conflict met de Grote Leider over schending van de mensenrechten in Iran. In 1997 kreeg hij huisarrest vanwege kritiek op Khomeini’s opvolger, Ali Khamenei. En na de gemanipuleerde verkiezingsoverwinning van president Ahmadinejad in juni van dit jaar vaardigde hij een fatwa (religieuze opinie) uit waarin hij de president en zijn regering in harde woorden veroordeelde. Montazeri was sindsdien de held van de oppositie.

Zijn begrafenis, vandaag, zal aanleiding zijn voor demonstraties en op Ashura zullen gelovige sji’ieten die de huidige theocratie beu zijn nóg een Hussein herdenken.

Dirk Vlasblom

    • Dirk Vlasblom