Voetballen in hesjes met chips en sensors in kraag

De enorme hoeveelheid voetbalkennis dient gebundeld te worden. Bijscholing is hard nodig. Zo vindt de Nederlandse Voetbal Academie.

bondscoach vera pauw foto rien zilvold Zilvold, Rien

De wetenschappelijke, technologische en mentale begeleiding in voetbal is veel verder dan wordt verondersteld. Dat blijkt uit de uiteenlopende sessies die woensdag op de openingsdag van de Nederlandse Voetbal Academie in Hoenderloo werden gehouden. Maar de initiatiefnemers, voetbalcoach Bert van Lingen en inspanningsfysioloog Raymond Verheijen, willen meer. „Er is nog heel veel in de wetenschap in en buiten de sportwereld dat niet wordt gebruikt.”

Verheijen, die in het verleden veel samenwerkte met coach Guus Hiddink, met AC Milan en Chelsea, en nu trainingsprogramma’s begeleidt van onder meer Manchester City, doet overal kennis op en neemt daarvoor een kijkje bij onder meer de basketbalteams New York Knicks en Los Angeles Lakers. Bij de laatste maakte hij kennis met Phil Jackson, tienvoudig NBA-kampioen met de Chicago Bulls en de LA Lakers, de beste coach ter wereld genoemd. Hoe hij bijvoorbeeld is omgegaan met ego’s als Michael Jordan, Dennis Rodman, Shaquille O’Neal en Kobe Bryant. Hoe Jackson zich heeft verdiept in sociologie, boeddhisme en andere oosterse filosofieën, en spelers door middel van meditatie zichzelf leert kennen.

Met behulp van docenten op alle gebieden wil de voetbalacademie coaches, stafleden en voetballers die aan het eind van hun loopbaan zijn, bijscholen. Zoals beschermheer van voetbalacademie Guus Hiddink zegt: „Ik heb mijn trainersdiploma bijna dertig jaar geleden gehaald, maar bijscholing heb ik nooit gehad. Ik heb me georiënteerd en heb me laten adviseren. Dat gaat alleen goed als je een naam en reputatie hebt verworven. Kennis moet gedeeld worden. Er is heel veel, maar het is verspreid en bereikt niet iedereen.”

De voetbalacademie wil voetbal als vertrekpunt. Voorkomen dat specialisten uit andere sectoren op de bank van de coach gaan zitten. Het proces wordt nu omgedraaid. Want, zegt Verheijen: „We constateren dat het binnenhalen van externe specialisten over het algemeen niet het gewenste voetbalresultaat oplevert, omdat deze buitenstaanders niet bekend zijn met de voetbalcontext.”

Twee keer per jaar worden bijscholingsdagen, masterclasses en symposia gehouden in Hoenderloo. Daarnaast verrijst in Hoenderloo een ‘voetballab’ (te vergelijken met het Milan Lab op Milanello), waar coaches, sportmedici en clubs gebruik kunnen maken van aanwezige kennis en computerprogramma’s.

Een van de partners is Inmotio, een bedrijf dat door middel van het computerprogramma IpmSoccer3D hartactiviteit en fysieke prestaties, tactische en voetbalvaardigheidsaspecten kan analyseren, maar ook balltracking (beweging van de bal) en local position, measurement (positie van de spelers) aangeeft. Bij PSV werd dat onder impuls van Guus Hiddink en inspanningsfysioloog Luc van Agt jaren geleden al ingevoerd. Net als bij AC Milan, vorig jaar bij AZ en nu ook bij Bayern München.

In een overweldigende sessie toonde Inmotio-medewerker Frans Lafeber wat al gedaan wordt en wat allemaal mogelijk is en vaak al gebeurt bij PSV, Milan, Chelsea en Bayern München. Bij Bayern trainen de spelers onder toezicht van onder anderen inspanningsfysioloog Jos van Dijk en computerdeskundige Max Reckers in hesjes met chips. Met behulp van transponders, antennes, camera’s en computerstations rondom het veld kan alles worden opgenomen. „Elke speler heeft in de kleedkamer zijn eigen oplaadstation. Voor de training haalt hij zijn hesje eruit, na de training laadt hij hem weer op. Van de wereldvoetbalfederatie mag het systeem niet in wedstrijden worden gebruikt. De FIFA verbiedt nu nog alle elektronische hulpmiddelen, zoals monitoren en laptops langs de lijn. Over een paar jaar spelen voetballers met een sensor in hun kraag.”

Ruim vijfhonderd belangstellenden waren in Hoenderloo, onder wie enkele coaches, zoals oud-bondscoach Marco van Basten die met PSV-coach Fred Rutten, Bert van Lingen, fysiotherapeut Rob Ouderland in de Raad van Advies zitting heeft. Docenten zijn genoemde Frans Lafeber, PSV-jeugdtrainer Jelle Goes, Raymond Verheijen, Bert van Lingen, keeperstrainer/adviseur Frans Hoek, Alex Vaassen (coach NLP – neurolinguistisch programmeren), conditietrainer Arno Philips (in dienst van Schalke en PSV en assistent van Hiddink in Zuid-Korea, Australië en Rusland), vrouwenbondscoach Vera Pauw en Ton van Rhoon (oud-docent management cursus coach betaald voetbal). Van Rhoon, die zeventien jaar aankomende coaches heeft proberen te leren hoe om te gaan met de opportunistische voetbalwereld, zegt: „Er is veel kritiek op de voetbalwereld vanuit andere sporten. Ze zou conservatief zijn, naïef en arrogant. Het tegendeel is waar. De voetbalwereld stelt zich defensief op. Iedereen houdt alles voor zichzelf, spelers en coaches geven niet toe dat ze met iets nieuws bezig zijn, iets dat hun imago kan schaden. Ik krijg veel telefoontjes van coaches die in de problemen zitten. Of ik ze kan helpen, met spelers en situaties, omgang met de media. Het komt niet naar buiten: ze zien dat als een afgang.”

Van Rhoon geeft adviezen over leiderschap, communiceren en verantwoordelijkheid. „Een coach heeft ook een coach nodig, dat wordt gauw vergeten.” Hoe gedraag je je als coach tegenover de buitenwacht? Wat is authenticiteit? „Wat de media of het publiek van je verwachten is niet belangrijk. Het gaat om overtuiging, om uitstraling naar de spelers. Je denkt toch niet dat je bij Chelsea tijdens de training de trainer effe een hand kan geven. Nee, die is aan het werk, vrijdag is open dag. Zoals Hiddink zegt: je permanente taak is je spelers en staf.”

Zo waren er meer gloedvolle betogen, van onder anderen Vera Pauw, over de wil om te winnen, over masculien- en feminien gedrag, over planmatig toewerken naar het doel. Gelardeerd met statistieken en films over het afgelopen EK voor vrouwen. „Succes is alleen mogelijk als je het lef hebt om te falen.” Keeperstrainer Frans Hoek constateerde dat in de eredivisie opvallend weinig Nederlandse keepers spelen. Dan klopt er iets niet in opleiding en training, meende hij.

De opzet van de Nederlandse Voetbalacademie lijkt een aanval op het beleid en de cursussen van de voetbalbond, die niet is vertegenwoordigd. Hiddink: „Onze trainersopleiding staat bekend als de beste van de wereld. Wat deze academie doet, is aanvullend. Het kan nog beter. Er kan nog beter kennis gedeeld worden. Toen ik mijn Russische methode naar buiten bracht, werd me dat verweten omdat ik een geheim verklapte. Ouderwets communisme. Voetbal kan alleen beter worden als we ons gezamenlijk inzetten.”

    • Guus van Holland