Nooit meer eenzaam

Op netwerksite Facebook is Atte Jongstra (1.515 vrienden) de leukste thuis. Hij vreest de trend van het ‘defrienden’.

Vroeger moest ik er heel veel borrels en feesten voor af. Kennismaken, praatje, visitekaartjes verzamelen. Netwerken. Meestal leuk, daar gaat het niet om. Maar je moest er wel de deur voor uit. Tegenwoordig is er Facebook, sociale netwerksite. Thuisnetwerken: een uitkomst. Op Facebook heb je vrienden. Je begint met nul en je eindigt met… Ik zit momenteel op 1.515 en mijn vriendenkring jongt nog steeds maar aan.

En niet alleen de mijne. Het aantal Facebook-vrienden vermenigvuldigt zich in Nederland in een rap tempo. In mei 2008 werd de Nederlandstalige versie geïntroduceerd, het begon met zo’n 300.000 vrienden, inmiddels zijn er volgens Facebook meer dan anderhalf miljoen Nederlandse gebruikers. Wereldwijd bezoeken 350 miljoen vrienden Facebook. Wat doen wij daar met z’n allen?

Een vriend op Facebook is soms een echte vriend, vaak een kennis, vaker gaat het om mensen die je best eens zou willen leren kennen. Bij al die vrienden is wederzijds een afspraak gemaakt om op de Facebook-site zichtbaar en aanspreekbaar voor elkaar te zijn.

Op Facebook vorm je een steungroep met je vrienden. Je bent niet meer alleen, duwt elkaar de dag in en uit. Hoofdpijn, ziekte, slappe hap? Beterschap! Op Facebook kun je ook je teveel aan ego kwijt. Wat je daaraan te weinig hebt, dat tank je bij je vrienden bij. Hoe? Je bent de leukste thuis en krijgt je complimentjes. Zelf ben je even gul met lof en bijval. Hoor en wederhoor, dienst en wederdienst.

Je profileert jezelf op Facebook. Letterlijk: je hebt een profiel. Daarop kun je schrijven wat je wilt en liegen mag. Geboortedatum, burgerlijke staat, beroep of woonplaats: niets hoeft naar waarheid ingevuld.

Verslavend

Facebook. Je hebt het nog niet uitgesproken of je ziet de gezichten van de mensen betrekken. „Verslavend!” De redacteur die mij (via Facebook!) vroeg dit stuk te schrijven zei er zelf eigenlijk niet echt ‘op’ te zitten: „Zomaar is een uurtje weggelekt.” Zeker, Facebook kost tijd. Je kunt je vrienden immers toch niet laten zitten! Dienst, wederdienst, reageren moet zo nu en dan. Aangezien verjaardagen worden aangekondigd op de site, ben je ook meer dan ooit met felicitaties aan het strooien. Is Jan jarig? Van harte Jan! Wie niet aan verjaardagvieren doet, laat zijn datum achterwege op ’t FB-profiel. Maar hé, je bent toch onder vrienden. Dan wens je elkaar op zo’n hoogtijdag het beste toe. VVD-man Arend-Jan Boekestijn gesneuveld door een ‘Boekestijntje’? Kom niet aan mijn FB-vriend. Kracht en sterkte, Arend-Jan! Vlaams FB-vriendin Lisa haar man is weggelopen. Ze zette haar huis te koop en deelde haar tristesse met mij en zeshonderddertien andere vrienden door op een FB-filmpje hoogstpersoonlijk ‘House for sale’ te zingen van de popgroep Lucifer. Hartverscheurend gezongen Lisa! En er komt een nieuwe liefde, vast!

Facebook kost tijd. Men moet economiseren. Mijn werk eraan duurt per dag opgeteld dertig ontspanminuten. Ik zet een plaatje of een filmpje op de site, schrijf er een praatje bij, geef reacties op wat anderen meldden.

„Facebook schendt je privacy”, dat hoor je ook vaak. Zo deed het volgende zich voor. Ik kon ondanks Facebook niet onder een uitgeversborrel uit en zag daar een kennis annex FB-contact. Zij had aan een vriendin via FB gemeld: „Heb je al gehoord dat ik gescheiden ben?” Gewoon als virtueel kattebelletje aan het prikbord gehangen, zichtbaar voor iedereen – maar dat wist ze niet. Ze was verbijsterd toen ik haar sterkte wenste met haar verdere liefdesleven.

Fotohoogtepunten van mijn buitenlandvakanties geef ik ook pas na thuiskomst door, zo sta ik thuis voor het dievenvolk immer met een slaghout klaar. Een aantal van mijn FB-vrienden geeft veel persoonlijks en directs. Verstandig? Ik heb daar soms mijn twijfels bij. Een FB-mevrouw – ik zal haar naam niet noemen – toont al wekenlang haar pantykruis als iPhone-kunst voor vriendenogen, tot en met een foto van haar urineren. Facebook als Voosboek? Ik weet het niet. Een sirene op de Lorelei in de FB-Rijnstroom, zich noemend Sensualista, geeft warme stuff. Van tijd tot tijd meldt zich een heuse Markiezin De Sade. En dan de buikdansdame die haar blote borsten op FB besloot te publiceren. Ik zal niet zeggen dat ik niet nieuwsgierig was, ze had hier maandenlang naartoe gewerkt en de borsten bleken prachtig.

Tsjilpen

Facebook is geen hunkersite, al is de hunker niet verboden. Wij hoeven niets. We doen maar wat, FB-vrienden onder elkaar. Facebookvrienden maken gaat gemakkelijk. En voor wie onverhoopt zelf geen kennis krijgen kan aan mensen, heeft Facebook een hulpprogramma dat anderen om bijstand vraagt: help deze of gene aan een vriend! Zo heb je vrienden voor je weet wie ze zijn. Uiteraard komt heel wat langs dat minder fascineert. Dat X. meldt zin te hebben in een kopje koffie met een koekje, of Y. zegt dat hij de vorige avond die laatste whisky niet had moeten nemen. Een eindeloze keus aan YouTube-filmpjes trekt voorbij – weinig boeiend, al is er soms een leuke bij. Aardig als men relaxen wil, is wat ik ‘tsjilpen’ noem, kaatsen met een woord of wat en dan de bal verwachten. Vaak naar aanleiding van een foto of een grap.

Op FB oefen ik mijn oude hobby uit: een combi van een vreemd plaatje en dito praatje. Facebook is daar ideaal voor. Je moet je vrienden zeker zulke dingen schenken, speciaal voor hen gemaakt. Maar ik kan tegelijkertijd een aantal van mijn lezers op de hoogte houden van nieuwe boeken en wat verder nog, zoals ook collega-schrijvers doen. Van beeldend FB-kunstenaars duiken soms de fraaiste tekeningen of schilderijen op. Schitterend.

Denkend aan Facebook… De warmte overheerst. Vorige maand: ik moet een voordracht houden voor de Groningse studenten van literair dispuut ‘Flanor’. Kondig dat op Facebook aan. Op het station aldaar loop ik FB-vriend Louis Stiller tegen het lijf, die vervolgens onze ontmoeting op Facebook meldt. Wat je dan ziet: al die wederzijdse vrienden die melden dit spontane treffen heel erg leuk te vinden! Op Facebook kun je dat aangeven met een speciale ‘vind ik leuk’-knop. Heerlijk. Facebook! Je voelt je nooit meer eenzaam.

Er is één probleem. De nieuwste trend op Facebook is wat men defriending noemt. ‘Ontvrienden’ is inenen hip. Here! Mijn hele 1.515-netwerk gaat smelten als iedereen ontvriendt. Dan sta je weer alleen en moet je net als vroeger weer naar borrels toe.

    • Atte Jongstra