Misschien trainde TVM wel te hard

Analyse

Vlak voor het olympisch kwalificatietoernooi staat de schaatsploeg van TVM er niet best voor. De kritiek op coach Kemkers zwelt aan.

‘TVM-helden op weg naar Vancouver’, klonk het bij de presentatie van de grootste en duurste schaatsploeg ter wereld aan het begin van dit olympisch seizoen. Vlak voor het belangrijkste kwalificatietoernooi voor de Olympische Spelen, van zondag 27 tot en met woensdag 30 december in Heerenveen, staat TVM er allerminst florissant voor. Voorlopig gaat slechts één held naar Vancouver: Sven Kramer.

De sprinters Beorn Nijenhuis en Jan Smeekens werden eind vorig jaar al gedumpt door de ploeg. Ireen Wüst en Paulien van Deutekom raakten in de zomer van 2008 ernstig overtraind. Marrit Leenstra, in 2008 wereldkampioen junioren, debuteerde moeizaam bij TVM en eindigde vorig weekeinde op de olympische baan van 2002 in Salt Lake City op ‘haar’ 1.000 meter als 27ste in deB-groep. Renate Groenewold, vorig jaar wereldkampioene op de drie kilometer, kampt met de naweeën van een herniaoperatie in de zomer en is de aansluiting met de wereldtop kwijt. Van de TVM-vrouwen toonde dit seizoen alleen Wüst, die zich knap terugvocht, bij vlagen wereldklasse.

Wouter Olde Heuvel tobt met een slepende knieblessure en maakte pas eergisteren bekend dat hij eind december kan meedoen in Thialf. Koen Verweij, wereldkampioen junioren van 2009, kende een verklaarbare terugval na een sterk maar krachtenslopend debuut. De routiniers Carl Verheijen en Erben Wennemars kwamen lange tijd niet in de buurt van hun eigen topniveau, maar lijken ervaren genoeg om straks bij de strijd om olympische tickets het maximale uit hun huidige mogelijkheden te halen.

Bij het begin van de olympische cyclus naar Vancouver 2010, in het seizoen 2006/2007, won TVM nog alles. „Dit team is meer dan de som der delen”, juichte coach Gerard Kemkers. Zijn gouden concept? Jonge toppers gekoppeld aan gedreven routiniers: Kramer en Verheijen bij de allrounders, Nijenhuis en Wennemars bij de sprinters, Wüst en Groenewold bij de vrouwen. Olde Heuvel, Smeekens en Van Deutekom versterkten de ‘collectiefjes’ verder. „Over tien jaar zal iedereen erkennen dat Kemkers een visionair is geweest”, jubelde de hoofdsponsor.

De lofzang van drie jaar geleden is allang verstomd. Ooit waren de specifieke oefeningen van de Amerikaanse krachttrainer Jim McCarthy een voorbeeld voor de hele schaatswereld. Nu leggen insiders een verband met overtraindheid. Collectiefjes van jong en oud? „Dat kan ook leiden tot heel verschillende belevingswerelden”, zegt Gianni Romme, tweevoudig olympisch kampioen en nu trainer van Anni Friesinger. „TVM koopt steeds opnieuw de beste talenten. Maar iemand als Verweij zit in een totaal andere levensfase dan Verheijen. Ik heb mijn beste prestaties gehaald in groepen met veel mensen rond dezelfde leeftijd.”

Eerder uitten voormalige TVM-schaatsers Gerard van Velde en Rintje Ritsma kritiek op de trainerskwaliteiten van Kemkers. Leen Pfrommer, schaatstrainer in ruste, spreekt juist zijn waardering uit voor de coach van TVM. „Kemkers en ook Jac Orie (coach van de Controlploeg) houden met hun kennis en ervaring het niveau van het Nederlandse trainersgilde hoog.”

Toch waarschuwt de voormalige trainer van stylisten als Ard Schenk, Falko Zandstra en Jan Bos dat bij TVM de techniek dreigt te worden verwaarloosd. „Bij Wüst en zelfs Kramer zie je dat ze minder dan vroeger recht op hun schaatsen rijden. Het is eigenlijk simpel: als je schuin staat, krijg je meer weerstand van het ijs en heb je meer kracht nodig. Shani Davis, Chad Hedrick en Håvard Bøkko staan in de glijbeweging langer recht op hun schaats.”

Naast de aanzwellende kritiek van buitenaf vergrootte TVM-directeur Arjen Bos vorige maand de onrust binnen de ploeg. Vlak voor een belangrijke skate-off haalde hij in De Telegraaf vernietigend uit. „Ik heb het idee dat de scherpte en het heilige vuur bij een aantal is verdwenen”, zei Bos. Coach Kemkers had volgens hem te veel oog voor verliezers in de ploeg, die volgend jaar ingrijpend zal worden gewijzigd.

Kopman Kramer (23) is het eens met de kritiek van sponsor Bos. „Hij heeft wel een puntje”, sprak de drievoudig Europees en wereldkampioen allround. Zijn eigen machtspositie bij TVM is onaantastbaar, krap twee maanden voor de Olympische Spelen, waar hij drie keer goud wil winnen (op de vijf kilometer, de tien kilometer en de ploegachtervolging). Al lijkt zijn gedroomde ‘bonus-medaille’ op de 1.500 meter ver weg.

Opvallend is dat ook Kemkers het eens zegt te zijn met de kritiek van Bos. „We hebben als ploeg niet het niveau dat we behoren te hebben. Dat is de waarheid.” Kritiek op de coach? „Zo zie ik het niet, intern bespreken we dit vaker.” Maar de ervaren coach zal weten dat de sfeer in zijn ploeg wel eens beter is geweest. Zo werd onlangs in Thialf in sponsorkring gezegd dat een fysiotherapeut die geen gedag zei „boven aan de lijst” komt van degenen die volgend jaar afvloeien.

Alleen van Kemkers zelf, Kramer, Olde Heuvel en Verweij loopt het contract door bij TVM, het bedrijf dat in elk geval tot en met 2014 (Winterspelen in Sotsji) in het schaatsen blijft. Bos sloot niet uit dat hij de vrouwentak straks inruilt voor mannelijke sprinters, hoewel die vorig jaar juist werden afgestoten. Het lijkt ondenkbaar dat ‘visionair’ Kemkers die opvatting deelt. Maar hoe sterk is na het olympisch kwalificatietoernooi zijn positie?

    • Maarten Scholten