Groenland en Zuidpool gevoelig voor stijging van temperatuur

TO GO WITH AFP STORY BY SLIM ALLAGUI A picture taken on July 3, 2009 shows Ice Fjord of Ilulissat in Greenland. The Greenland ice sheet has lost 1,500 billion tonnes of ice since 2000, contributing 0.75 mm (0.03 inch) annually to sea levels, according to a study published in December 2009. Some experts believe the Arctic ice cap will disappear completely in summer months within 20 to 30 years. AFP PHOTO/SLIM ALLAGUI AFP

De ijskappen van Groenland en Antarctica zijn gevoeliger voor een mondiale temperatuurstijging dan tot dusver werd aangenomen. Er zijn aanwijzingen dat tijdens de laatste tussenijstijd (zo’n 125.000 jaar geleden) grote delen van de landijsmassa’s op Groenland en Antarctica in zee verdwenen. Daardoor steeg de zeespiegel gemiddeld over de aarde met tenminste 6,6 meter maar waarschijnlijk zelfs meer dan 8 meter.

Dit blijkt uit een bureaustudie van onderzoekers van de universiteiten van Princeton en Harvard die is gepubliceerd in Nature(17 december). Tot dusver werd aangenomen dat de stijging tijdens het ‘interglaciaal’ van 125.000 jaar beperkt bleef tot 4 à 6 meter. Als het, zoals nu mogelijk lijkt, een paar meter méér was, is dat het bewijs dat ook Antarctica veel ijs verloor.

Tijdens het laatste interglaciaal was de gemiddelde temperatuur op aarde boven land minstens 0,5 graden hoger dan nu en ’s zomers boven het Noordpoolgebied wel 2 à 4 graden hoger. De opwarming werd veroorzaakt door een wijziging van aardbaan. Het CO2-gehalte van de atmosfeer had een normale lage waarde, ongeveer zoals die was vóór 1800, toen de indus-triële revolutie begon.

De huidige opwarming heeft dus een andere verklaring maar hij is qua grootte en plaats (dat is: vooral boven de Noordpool) goed met die van 125.000 jaar geleden te vergelijken. Het staat wel vast dat de opwarming van het interglaciaal binnen een of twee eeuwen geëvenaard of gepasseerd zal worden, zelfs als de uitstoot van broeikasgassen niet verder zou stijgen.

De nieuwe studie is vooral methodologisch van belang. Robert Kopp van Princeton verzamelde zoveel mogelijk gepubliceerde gegevens over historische zeeniveaus (uit koraal, strandterrassen etc.) en verwerkte die in een nieuw fysisch-geologisch model. Dat model houdt rekening met het effect van wegvallende ijsmassa’s op het zwaartekrachtveld en het terugveren van de aardkorst, maar ook met autonome veranderingen in de aardkorst. Ook de invloed van ijsverlies op de aardrotatie is erin verwerkt. Dit is noodzakelijk omdat zwaar ijsverlies nooit leidt tot een uniforme zeespiegelstijging.Kopp c.s. berekende dat de snelheid waarmee de zeespiegel steeg 125.000 jaar geleden lange tijd rond de 6 en misschien zelfs 9 mm per jaar lag. De huidige stijging is 2 à 3 mm per jaar.

Karel Knip

    • Karel Knip