DEBAT VAN DE WEEK

Symposium Integratie 2040 & De Metropool. Door: FORUM. Met: Paul Scheffer, bijzonder hoogleraar Grootstedelijke problematiek en Jan Franssen, commissaris van de Koningin in Zuid-Holland. Geldmuseum Utrecht, 17 december.

Sneeuw! De media! En 2040

Als Nederland al van slag is door een beperkte sneeuwbui, hoe is het dan mogelijk om iets zinnigs te zeggen over de staat van het land in 2040? Onmogelijk, vond ook Paul Scheffer. Het zijn dan ook verwarrende tijden. Wie regelmatig publieke debatten bezoekt, hoort het vaker: Nederland bevindt zich in een turbulente periode. Waarna de dienstdoende hoofdspreker een enthousiaste poging doet de hoofdschuldigen aan te wijzen. Via verschillende omwegen komt hij of zij dan vrijwel zonder uitzondering uit op twee ‘daders’: de media en Wilders.

Of het kwam doordat hoogleraar economie Peter Nijkamp Utrecht niet meer wist te bereiken, of dat het gewoon een spontaan programmapunt was, hoe dan ook: plots stond Paul Haenen als dominee Gremdaat op het podium. Hij beperkte zich in zijn analyse vooral tot de eerste populaire hoofdschuldige: de media. Er is in de media „geen aandacht voor waar het goed gaat”. Sterker: „de media stampen de boodschap dat Marokkanen, Polen en Turken slecht zijn er zo hard in, dat je het nog gaat geloven ook”. Gremdaat mist een medium dat naar de nuance zoekt en waar mensen naar elkaar luisteren.

Het aanwijzen van de media als hoofdschuldigen voor de „platvloersheid” in de maatschappij komt vaker voor. Maar ook Gremdaat vergat daarbij wat hij de media verwijt: nuance. Welke media bedoelde hij precies? Concrete voorbeelden gaf hij niet.

Paul Scheffer noemde de media in zijn verhaal niet één keer. Wilders kwam zijdelings langs toen hij het over Venlo had („ik durf de stad niet te noemen zonder huivering”). In tegenstelling tot zijn voorganger was Scheffer hoopvoller gestemd.

Nederland bevindt zich in een overgangstijd naar een meer open samenleving. Dat gaat niet zonder slag of stoot: er komen meer conflicten, meer botsingen tussen culturen en mensen. Dat is goed. Te lang heeft het land de nadruk gelegd op sociale harmonie met een stevig sociaal net, waardoor nieuwkomers bij aankomst een flinke hindernis troffen. „In 2040 zullen we nog vol verwondering terugdenken aan hoe we moesten wennen aan de allochtone burgemeester van Rotterdam.”

Hoewel hoopvol, beschreef Scheffer ook een dreigend gevaar: tweedeling in de maatschappij. Tussen hogeropgeleiden en lageropgeleiden en tussen ‘ommeland’ en Randstad. Hij noemde een veelzeggende statistiek om de overgangstijd te kenmerken. De Amsterdamse wijk Slotervaart bestond in 1980 voor 6 procent uit immigranten, in 2010 zal dat 60 procent zijn. „Dat schuurt, piept, kraakt, maar de ontwikkeling gaat door.” Maar liet die statistiek ook juist niet zien dat Nederland de grootste strubbelingen inmiddels achter zich heeft gelaten? In dit verband zijn twee ontwikkelingen veelzeggend.

De laatste keer dat Paul Scheffer door het instituut Forum was uitgenodigd, debatteerde hij met minister Ella Vogelaar (Integratie, PvdA). Moderator was de Amsterdamse advocaat Eberhard van der Laan. Van der Laan en Scheffer reden samen terug en spraken over de avond. Een jaar later was Vogelaar vertrokken en was Eberhard van der Laan de nieuwe minister voor Wonen, Wijken en Integratie. Zijn visie op integratie is bekend.

En ook de naamsverandering van de organisatie is tekenend. Het multiculturele instituut Forum maakte zich volgens de eigen naam jarenlang sterk voor ‘multiculturele ontwikkeling’. Maar vanaf januari 2010 is Forum het instituut voor ‘multiculturele vraagstukken’. Het kan snel gaan.

Huib Modderkolk

    • Huib Modderkolk