De lezer schrijft over formules in de krant

Waarom staan in NRC Handelsblad zo weinig formules (wiskundige vergelijkingen)? In veel artikelen in de krant wordt omslachtig iets uitgelegd in tekst, terwijl het korter en duidelijker zou kunnen als je er een of meer formule(s) bij zou zetten. Of in plaats van de formule een grafiek.

Pepijn van Oort

Wageningen

De krant antwoordt

Gelukkig zijn er veel bèta’s die de krant lezen, en besteden wij ook structureel aandacht aan ontwikkelingen in de exacte vakken, waar cruciale wetenschappelijke en technologische kennis wordt opgedaan. Toch gebruiken wij inderdaad, zoals de lezer opmerkt, maar weinig formules.

De redactie waar zulke formules het meest op hun plaats zouden zijn, de wetenschapsredactie, is daar ook zeer terughoudend in. Zij hanteert de oude vuistregel dat bijna iedere formule die je in een stuk gebruikt, je iedere keer de helft van de lezers kost. In een quasiformule uitgedrukt: L+F=0,5L. Dat komt niet omdat lezers zo’n formule niet zouden begrijpen, maar de uitleg van een complexe formule vraagt om te beginnen veel ruimte, en dat houdt het betoog op. Maar het opnemen van formules in een artikel betekent vooral een voor veel lezers hinderlijke wisseling van register: je leest een krantenstuk nu eenmaal in een natuurlijke taal en dan komt er ineens een formule. Dan moet de lezer overschakelen, dat verstoort het leesritme. Dat werkt precies zo met buitenlandse citaten in een Nederlandse tekst. Je kunt nog zo goed Engels, Frans of Duits lezen en spreken, prettig is die wisseling van taal binnen een artikel nooit. Meestal is die ook onnodig. We vertalen daarom doorgaans ook citaten uit vreemde talen, tenzij het origineel een gevleugelde uitdrukking is geworden (zoals bij de verkiezingsleus ‘Yes, we can’ van Obama).

Formules zijn heerlijk in de juiste context, waarbij de lezer geacht wordt ze snel te begrijpen. Maar een krant is geen vakpublicatie of proefschrift – ook al had The New York Times in de jaren twintig van de vorige eeuw een hoofdredacteur, Carr van Anda, die in zijn vrije tijd hiëroglyfen las en ooit een fout uit een artikel van Albert Einstein heeft gehaald. De wetenschapsredactie geeft terecht vakkundig en op hoog niveau uitleg van natuurkundige of medisch-moleculaire onderwerpen die soms toch al veel vragen van een algemeen lezerspubliek oproepen. Die uitleg willen we niet belasten met formules die alleen voor een specialistisch publiek begrijpelijk zijn.

Wat betreft grafieken en andere grafische manieren om informatie inzichtelijk te maken: die gebruiken we juist heel vaak, niet alleen op de wetenschapspagina’s, maar in heel de krant. Zo hadden we op de pagina’s Economie natuurlijk talrijke grafieken waarin de ontwikkeling van de kredietcrisis te zien was. Op de pagina’s Binnenland brachten we vorige week enkele zeer verhelderende ‘infographics’, die onder meer in één oogopslag duidelijk maakten wat er verandert in de financiering van het hoger onderwijs als het aan minister Plasterk ligt. Ook de chronologie van de strandrel bij Hoek van Holland werd daar helder weergegeven in een plattegrond van het festivalterrein en omgeving met een tijdlijn van de gebeurtenissen. Op de Europapagina liet onze Studio, waar deze graphics worden gemaakt, prachtig zien wat de demografische ontwikkelingen in Europa zijn.

Zulke grafieken, diagrammen en kaarten zijn steeds meer een waardevolle, en soms ook onmisbare, ondersteuning bij de artikelen die we in de krant publiceren. Ook daar is een formule voor: A + G = A +

Tips voor verhalen: tips@nrc.nl