De Jager loodst Successiewet ook door Eerste Kamer

Ook de Eerste Kamer heeft ingestemd met de nieuwe Successiewet. In de loop van de parlementaire behandeling zijn wel tal van grote en kleine wijzigingen afgedwongen.

Veel tarieven van de Successiewet gaan op 1 januari 2010 omlaag. De Eerste Kamer heeft deze week het wetsvoorstel van de staatssecretaris Financiën, Jan Kees de Jager (CDA), met overweldigende meerderheid aanvaard. Alleen de SP stemde tegen.

Toch is het voor de staatssecretaris succes met een bijsmaakje. In april 2008 kondigde hij met veel fanfare een fundamentele herziening van de erfbelasting aan. Hij kwam niet verder dan pragmatische aanpassingen, ook al is dit de ingrijpendste herziening van de afgelopen vijftig jaar. In die periode ontwikkelde het successierecht zich tot de meest gehate belasting.

Zeker het maatschappelijk niet aanvaarde toptarief van 68 procent levert weerstand op. Weinig mensen komen daar ooit mee in aanraking maar het tarief bepaalt wel het negatieve beeld van de belasting. De Jager verlaagt het naar 40 procent. Hij zet ook het mes in de andere tarieven, waardoor de heffing er voor bijna iedereen minder grimmig uitziet. De vrijstellingen zijn zo hoog dat vooral vermogenden de belasting betalen en dus profiteren van deze operatie. Alle partijen in de Eerste en Tweede Kamer – behalve de SP – aanvaarden dat. De Jager haalt het benodigde geld namelijk ook weg bij de vermogenden. Hij draait constructies met belastingparadijzen de nek om. Het ‘Nederlandse’ vermogen van trusts op onder meer de Kanaaleilanden wordt voortaan in Nederland belast. Althans dat stelt de staatssecretaris.

Een zwak punt in de hele gang van zaken is dat de Tweede en de Eerste Kamer achter gesloten deuren te horen hebben gekregen hoe dat zou moeten gebeuren. Tweede Kamerlid Paul Tang (PvdA) had een sleutelpositie. Hij dreigde de plannen te torpederen als de schatkist zou moeten opdraaien voor een belastingverlichting voor de rijken. Tang is in de Haagse achterkamertjes door onbekende argumenten overtuigd. Veel wetenschappers en praktijkfiscalisten houden evenwel hun twijfels.

De uitruil tussen tarieven en trusts is zowel een succes voor de VVD, die de tarieven liefst helemaal op nul zet, als voor de staatssecretaris die steevast een rode waas voor de ogen krijgt als hij zwart geld ziet.

Ook het CDA heeft veel bij deze nieuwe wet gewonnen. Het maatschappelijke middenveld van buurthuizen, padvinderij, sportclubs en muziekverenigingen gaat erop vooruit dank zij de inspanningen van Pieter Omtzigt in de Tweede Kamer en Peter Essers in de Eerste Kamer. Deze organisaties kunnen vanaf 1 januari 2010 giften en erfenissen belastingvrij in ontvangst nemen.

Nog begeerlijker is de giftenaftrek (een aftrekpost voor schenkingen) voor de donateurs. Steeds vaker wordt de giftenaftrek misbruikt door quasi goede doelen, zoals familiestichtingen. De Jager heeft daarom de regels voor de giftenaftrek strenger gemaakt. Het goede doel moet zich voor tenminste 90 procent (was 50 procent) voor het algemeen nut inzetten.

Op de valreep redde senator Essers de giftenaftrek voor veel zangverenigingen, schutterijen, toneelgezelschappen en fanfares: „Zonder hen zal de samenleving kil en kleurloos zijn.” Ze mogen de repetitietijd meetellen voor de 90-procentsnorm als ze repeteren voor uitvoeringen „buiten de eigen ledenkring of hun kleine leefgemeenschap”. Net als de andere goede doelen moeten ze bij de Belastingdienst een fiscale erkenning aanvragen. De termijn daarvoor is verlengd van 1 januari 2010 tot 1 februari van dat jaar.

De Eerste Kamer heeft bovendien De Jager een belofte afgedwongen voor mensen die op vaste basis een schenking (lijfrente) aan een goed doel doen. Zij houden meestal de giftenaftrek, zelfs als hun goede doel onder de nieuwe wet haar geprivilegieerde status verliest.

Door een ingreep van de Tweede Kamer op initiatief van CDA en ChristenUnie, mogen ouders hun kinderen vóór hun 35ste verjaardag na 1 januari 2010 eenmalig maximaal 50.000 euro belastingvrij schenken als die daarvan een huis kopen of een studie bekostigen. De Eerste Kamer wil verder gaan. Ook als de kinderen het geld gebruiken om de hypotheek op het eigen huis (deels) vervroegd af te lossen, zou de schenking belastingvrij moeten zijn.

De senaat kan wetsvoorstellen echter niet wijzigen. Zij dwong daarom bij de staatssecretaris de toezegging af dat hij in het Belastingplan 2011 zelf zo’n voorstel zal doen.

Meer informatie op www.nrc.nl/geld

    • Aertjan Grotenhuis