Astronomen stuiten op lichte superaarde met dikke atmosfeer

Astronomen hebben een ‘superaarde’ ontdekt die waarschijnlijk een dikke atmosfeer heeft (Nature, 17 december). Een superaarde is een planeet die om een ster draait en een massa tussen de circa twee en tien aardmassa’s heeft. De superaarde draait rond een kleine, rode dwergster (GJ 1214) op 42 lichtjaar afstand. Hij is ruim zes maal zo zwaar als de aarde en bijna drie maal zo groot, zodat zijn gemiddelde dichtheid 1,8 maal die van water bedraagt.

De planeet werd gevonden met acht identieke telescopen die de de helderheid van lichte, nabije sterren meten. Kleine, periodieke dipjes hierin kunnen wijzen op een planeet die tijdens iedere omloop voor de ster langs beweegt. De nu ontdekte superaarde doet dat in 38 uur op een afstand van twee miljoen kilometer: slechts circa één dertigste van de afstand van Mercurius tot de zon. Het is de tweede superaarde die met deze techniek is ontdekt.

Door alle fysische grootheden van de planeet te vergelijken met die van theoretische planeetmodellen, hebben David Charbonneau en zijn collega’s afgeleid dat de planeet voor driekwart uit water zou kunnen bestaan. Misschien is er een kleine kern van gesteenten en ijzer. Verder zou de superaarde een ruim tweehonderd kilometer dikke atmosfeer van waterstof en helium kunnen hebben.

Omdat de ster veel koeler is dan de zon, heeft de superaarde een oppervlaktetemperatuur tussen de 120 en 280 oC. De astronomen hebben berekend dat hierdoor iedere seconde zo’n duizend ton gas uit zijn atmosfeer verdwijnt. Dit betekent dat de atmosfeer over zo’n 700 miljoen jaar verdwenen zal zijn en dat de huidige atmosfeer waarschijnlijk een andere is dan die na het ontstaan van de planeet, drie tot tien miljard jaar geleden. George Beekman