Was ze maar eerder in het diepe gesprongen

Anne Tyler: Het kompas van Noach. Vert. Mea Flothuis. Cargo, 304 blz. €18,-

Voor een personage van de Amerikaanse schrijfster Anne Tyler is de 61-jarige Liam Pennywell aanvankelijk bijzonder op zichzelf. Al in de eerste zin van haar wat kluchtig openende nieuwe roman verliest hij zijn baan als leraar op een ‘tweederangs jongensschool’. Pennywell haalt zijn schouders op en besluit vervolgens naar een goedkoop huurappartementje in een mindere buurt te verhuizen. Daar wil hij de rest van zijn illusieloze leven uitzitten.

Maar Tyler is er de schrijfster niet naar het toneel zo slecht bezet te houden. Sinds de jaren zestig maakt ze indruk met weemoedig stemmende romans over meer of minder disfunctionele families, vaak woonachtig in de Amerikaanse stad Baltimore. In 1989 won ze met deze aanpak de voorname Pulitzer Prize voor haar roman Ademlessen.

Ook Liam Pennywell woont in Baltimore en blijft niet verstoken van familieleden. Die duiken pas op als hij na zijn eerste overnachting in zijn nieuwe huis ineens wakker wordt in het ziekenhuis. Hij blijkt in zijn slaapkamer te zijn overvallen en een klap op het hoofd te hebben gekregen. In de daaropvolgende dagen leren we zijn ex-vrouw Barbara kennen, maar ook zijn drie dochters: de ietwat sarcastische Xanthe, de religieuze Louise en de adolescente Kitty. Zij getuigen van zijn verleden: Liam is twee keer gescheiden. Zijn eerste vrouw verloor hij aan een suïcidale depressie, zijn tweede aan zijn onvermogen een begeesterende echtgenoot te zijn.

Het kompas van Noach toont zich gaandeweg als een soms wat koddige roman over geluk. In een mooie sleutelscène bezoekt Pennywell zijn vader, die nog altijd samenwoont met de vrouw voor wie deze zijn gezin ooit achterliet. Die beslissing hangt ook vijftig jaar later nog tussen hen in. Bij het afscheid schiet de oude man opnieuw in de verdediging: ,,Ik was geen schurk. Ik kon alleen niet verdragen dat ik het graf in zou gaan in het besef dat ik mijn leven verknoeid had. Ik verlangde alleen het geluk dat me toekwam.”

Pennywell staat voor een vergelijkbare keuze. Onverwachts heeft hij een relatie gekregen met een jongere vrouw: de klungelige Eunice. Dat brengt hem terug bij zijn jeugd, maar ook bij zijn eerdere huwelijken. Pas met die duik in het verleden krijgt het nieuwe boek van Anne Tyler echt gewicht. Daarvoor ontbreekt het de roman aan de noodzakelijke pretentie. Pagina’s lang houdt ze het bij lichtkomisch niks-aan-de-hand- proza. Was ze eerder het diepe ingedoken, dan had Het kompas van Noach even indringend kunnen zijn als haar andere romans.

    • Jurgen Tiekstra