Verwachting voor akkoord klimaat laag

In Kopenhagen wordt alles op alles gezet om nog tot een klimaatakkoord van betekenis te komen. Aan een slotverklaring wordt gewerkt. Daar moet niet te veel van verwacht worden.

Delegates sleep in the Bella Center as negotiators worked through the night to form a draft text at the UN Climate Change Conference 2009 in Copenhagen December 18, 2009. REUTERS/Bob Strong (DENMARK - Tags: ENVIRONMENT) REUTERS

Vanmiddag om kwart voor één was het duidelijk. President Barack Obama liet de regeringsleiders op de klimaattop in Kopenhagen weten dat er niet meer in zit. „De tijd raakt op”, zei hij. „En dit is the bottom line”, Amerika’s uiterste bod. Iets nieuws zat er niet in zijn rede.

Op de klimaattop in Kopenhagen wordt weliswaar nog flink gerekend, maar veel zal het waarschijnlijk niet meer helpen. Want hoe je ook telt, de beloftes die er nu liggen zijn bij lange na niet voldoende. En omdat nieuwe beloftes nauwelijks te verwachten zijn, zal het onvoldoende blijven.

Er is de hele nacht doorgewerkt aan een slotdocument, maar wat daar precies in staat was bij het sluiten van deze krant onduidelijk. Dat wordt ook angstvallig geheim gehouden, uit vrees dat de onderhandelingen door een te vroege publicatie op het laatste moment ontsporen. De onderhandelaars waren het er tegen het middaguur zelfs nog niet over eens of de slotverklaring een officieel besluit van de partijen wordt of slechts een politieke verklaring.

Een officieel besluit maakt naar buiten toe meer indruk. Maar omdat alle partijen achter de tekst moeten staan, lijkt het uitgesloten dat daarin stevige ambities worden geformuleerd. Dan is het volgens Bert Metz, die hier is namens de European Climate Foundation en die in het verleden jarenlang voor Nederland de klimaatonderhandelingen heeft geleid, beter om een goede politieke verklaring te hebben. Belangrijk is dan wel dat er duidelijkheid komt over hoe het na Kopenhagen verder gaat. Wordt politici een uitweg geboden om onder hun beloftes uit te komen? En wanneer worden de doelstellingen omgezet in een bindend juridisch verdrag? Over een half jaar? Over een jaar? Nooit?

Kort voor Obama’s rede ging het gerucht dat het een soort middenweg wordt: een voorlopige bindende verklaring, in afwachting van Amerikaanse wetgeving.

Op het eerste gezicht zijn vooral de ontwikkelingslanden teleurgesteld. „Het is zwak. In de tekst zit geen enkele ambitie”, zei de Soedanese VN-ambassadeur Lumumba Di-Aping vanmorgen vroeg.

Vervolg Klimaat: pagina 5

Vrees voor akkoord zonder ambities

„Het is zeer teleurstellend”, vond ook Selwin Hart, een onderhandelaar uit Barbados die sprak namens de kleine eilandstaten. „Een politieke verklaring biedt geen garantie dat wij het overleven.” Maar veel meer zal het niet worden, dacht de Mexicaanse onderminister van Milieu, Fernando Tudela. „Misschien kan er op het laatste moment nog iets gered worden, anders wordt het heel moeilijk.”.

Net als al de hele week, bestaat er ook over het slotdocument een groot verschil van inzicht tussen arme en rijke landen. „We hebben besproken hoe we vooruitgang konden boeken”, zei de Deense premier Rasmussen, „en dat leidde tot een vruchtbare en constructieve dialoog”. Ook de Britse minister van Energie en Klimaat Ed Miliband vond dat de landen „heel, heel ver zijn gekomen”.

Maar niet ver genoeg. Nog steeds gaapt er „een gat tussen de politiek en de wetenschap”, zoals Miliband het uitdrukte. Wetenschappers stellen dat de gemiddelde temperatuur op aarde niet met meer dan 2 graden Celsius zou mogen stijgen. Het lijkt erop – maar niets is wat dat betreft nog zeker – dat die eis ook in de slotverklaring komt te staan. De emissiereductie die nodig is om die grens niet te passeren is bekend. Maar nu al is duidelijk dat die reductie lang niet wordt gehaald als alle toezeggingen bij elkaar worden opgeteld.

Het klimaatbureau van de VN heeft laten uitrekenen wat de consequenties zouden zijn van de bestaande beloftes. Maar de tekst is niet openbaar gemaakt. Het Amerikaanse persbureau AP en de Britse krant The Guardian hebben het stuk gezien en concluderen dat de huidige toezeggingen zouden leiden tot een stijging met 3 graden.

Vanmorgen vroeg is ook de Amerikaanse president Barack Obama in Kopenhagen aangekomen. Hij ging rechtstreeks naar het Bella Center voor een soort minitopje met een aantal hoofdrolspelers, onder wie de Britse premier Brown, de Franse president Sarkozy, president Lula van Brazilië en de Duitse bondskanselier Merkel. Niet duidelijk was of ook de Indiase minister Ramesh daarbij zat. Zijn premier, Manmohan Singh, heeft vanochtend met zijn Chinese collega Wen Jiabao gesproken in een poging de ontwikkelingslanden op één lijn te houden. Even na elven verliet Obama het zaaltje. Op weg naar zijn toespraak in de grote vergaderzaal.

China en de VS, die de afgelopen week hebben gedomineerd met hun meningsverschillen, zijn dicht bij een akkoord – al kan het nog steeds misgaan. De toezegging gisterochtend van Hillary Clinton dat de VS zullen bijdragen aan een klimaatfonds van 100 miljard dollar (ruim 62 miljard euro) heeft een deel van de spanning weggenomen. Al benadrukte Clinton nogmaals dat „gebrek aan transparantie” voor de VS een breekpunt kunnen worden.

Gistermiddag reageerde de Chinese onderminister van Buitenlandse Zaken, He Yafei, daarop met de belofte dat China in „onderlinge dialoog” en wederzijds vertrouwen, maar met respect voor China’s soevereiniteit, uit deze impasse wil komen. „We zullen onze nationale communicatie verbeteren”, beloofde He.

    • Paul Luttikhuis