Verhuizen? Thialf staat daar prima

Het is geen geheim dat Thialf tocht, lekt en kreunt onder zijn roemrijke verleden.

Energiespecialist Butter wil van Thialf opnieuw de snelste laaglandbaan maken.

De vingers van Bertus Butter jeuken als hij het besneeuwde dak van Thialf beklimt. Niet van de kou, maar van de dadendrang. Hij zou het oude ijsstadion graag eens onder handen willen nemen. „Thialf is voor veel schaatsliefhebbers een heilige plek. En deze baan kan beter worden dan Kolomna.”

Energiespecialist Butter trekt al jaren de wereld over om adviezen te geven bij de bouw van ijsstadions. De oud-ijsmeester van Haarlem was medeontwerper van het fonkelende Kometa Stadion in de Russische provinciestad Kolomna, sinds de opening twee jaar geleden maatgevend in de schaatswereld. Sindsdien heeft hij zijn handen vol aan nieuwe banen in Astana en Almaty in Kazachstan, maar ook in Melbourne, Australië. Met alle ervaring die hij opdeed acht hij het mogelijk van Thialf weer de snelste laaglandbaan ter wereld te maken.

Het is geen geheim dat Thialf tocht, lekt en kreunt onder zijn roemrijke verleden. ’s Werelds eerste overdekte ijsbaan, ooit een fabriek voor wereldrecords, is bijna een kwart eeuw oud, slurpt energie als een oldtimer en is al lang niet meer toonaangevend. In Friesland circuleren verscheidene plannen, variërend van renovatie tot een nieuwe ijstempel bij het Abe Lenstra Stadion. De kosten van die laatste variant worden geraamd op 125 miljoen euro.

Maar volledige nieuwbouw is onnodig en zonde van de investering, vindt de 58-jarige Butter. Hij tekende samen met Bouwgroep Heerenveen en koelspecialist Boukens een plan waarbij voor ‘slechts’ 25 miljoen euro kan worden gerenoveerd. Butter: „Thialf heeft zijn eigen sfeer, zijn historie. Er is ruimte genoeg. Moet je dan een stadion afbreken en ergens anders opbouwen voor 100 miljoen extra?”

Zijn plan rust op een nieuwe overspanning over het huidige stadion, dat daarmee als een ovalen cocon wordt ingepakt. „Daarbij kunnen we de huidige constructie gebruiken, het duurste deel van het gebouw. Daar mankeert helemaal niets aan.” De ruimte neemt dan fors toe. Er komt een tweede ring voor business-seats, terwijl het stadion plaats biedt aan 18.000 toeschouwers, 4.000 meer dan nu.

Bij het ontwerp van de nieuwe hal staat in de filosofie van Butter niet eens zozeer de ijsvloer, maar vooral de klimaatbeheersing centraal. Daarbij kan het energieverbruik, komend jaar geschat op 1,2 miljoen euro, met bijna de helft omlaag.

De Russen hadden bij de bouw van dat stadion het voordeel dat ze vanaf nul konden beginnen. Butter: „In Nederland zijn we de oude, open ijsbanen in de loop van de tijd gaan aanpassen. Er kwam een tribune omheen, toen een schuine kap erboven, en ten slotte een dak erop. Zo kom je nooit tot de ideale vorm. We hebben nooit meer een stap teruggezet om te kijken hoe je een moderne sportaccommodatie bouwt. We houden te veel vast aan de oude vormen.”

Dat geldt bijvoorbeeld voor het idee dat een ijsbaan niet in bedrijf kan zijn bij een buitentemperatuur boven 25 graden. Butter heeft in Kolomna andere ervaringen opgedaan. „Die baan ging in de zomer met 35 graden open, met 7.000 mensen op de tribunes. Daar kun je het ijs met twee vingers in je neus controleren.”

In Thialf geldt, elke dag weer, de wet van de remmende voorsprong als de koelmachines en de verwarmingsinstallatie overuren draaien. „Met de huidige vorm creëer je een enorme bel energie onder het dak, met hoge temperaturen en een hoge luchtvochtigheid. Als Thialf vol is, vind je daar temperaturen van 35 graden, ook in de winter. Als schaatsers rondjes rijden trekken ze die bel naar het ijs.” Wat Butter maar wil zeggen: in Thialf is een enorme hoeveelheid energie nodig om het ijs en het klimaat enigszins stabiel te houden. Dan heeft hij het nog niet eens over de condities voor echt snel ijs.

Als zijn nieuwste plan wordt uitgevoerd, krijgt Thialf een plafond dat vergelijkbaar is met Kolomna, waar de vorm die ophoping van warme lucht in de nok voorkomt. De temperatuur wordt daarmee 12 graden lager dan nu, ofwel eenderde van het energieverbruik van Thialf.

Daarbij zorgt een afzuigsysteem ervoor dat de luchtstromen van de tribunes de ijsbaan niet bereiken. „Er zijn weleens metingen verricht naar de invloed van het publiek op het ijs. In een vol Thialf ademen, rochelen, hoesten en niezen 14.000 mensen een hele dag vuil en bacteriën op het ijs.” Met het nieuwe afzuigsysteem wordt straks een ‘luchtgordijn’ boven de tribunes gecreëerd dat ervoor zorgt dat de lucht die van het publiek afkomt vlak voor de tribune naar boven wordt gezogen.

Met een hele waaier aan maatregelen ter verbetering van het klimaat zal het ijs beduidend sneller worden. Butter denkt aan een tijdwinst van een kwart seconde per ronde. Dat betekent op de 5.000 meter een tijdwinst van ruim drie seconden. Het baanrecord staat nu met 6.12,97 op naam van Sven Kramer.

    • Rob Schoof