Kersthit: een dinosaurus onder de kerstboom

In de platenzaak ligt dit jaar veel ‘winterse’ muziek. Nieuwe kersthits zijn er weinig. Kanshebbers The Killers verplaatsen Kerst naar broeierig Mexico.

George Michael , Shane MacGowan en Noddy Holder zitten op rozen. Alle drie zijn ze componist van een onuitroeibare kersthit, die elk jaar vele duizenden euro’s aan auteursrechten in het laatje brengt. Last Christmas van Wham! (1984) Fairytale of New York (1987) van The Pogues en Merry Xmas Everybody van Slade (1973) staan steeds opnieuw hoog in de Britse eindejaarshitlijsten. Ze hoeven niet eens meer op vinyl- of cd-singles te verschijnen, want door downloads alleen blijven het kaskrakers.

Op de radio en in de supermarkt worden All I want for Christmas is you van Mariah Carey en Do they know it’s Christmas van Band Aid grijsgedraaid. Maar waarom blijft het altijd bij die oude krakers, en komen er zo bedroevend weinig frisse kerstklassiekers bij? De laatste internationale kanshebber, Christmas time van The Darkness, stamt uit 2003 en hoor je nauwelijks meer. Om een tijdloze kersthit te scoren is het essentieel dat een liedje jarenlang blijft sluimeren in het collectief geheugen van het poppubliek. Slade had, zelfs in de tijd dat er alleen vinylsingles waren, een hit in 1973, 1981, 1983 en 1998. Merry Xmas everybody werd daarmee de basis voor het pensioen van Noddy Holder.

Maar veel artiesten die kerstcd’s uitbrengen beperken zich tot het standaardrepertoire van White Christmas en Jingle bells. Daardoor hebben kerstplaten een bijsmaak van oubolligheid en goedkoop winstbejag. Opmerkelijk aan de nieuwe kerstalbums die dit jaar in de winkel liggen, is dat artiesten meer nadruk leggen op winterse sferen dan op Kerst. Winter Songs, noemt Ronan Keating zijn cd waarop hij de smachtende ballade Stay zingt. Daarin wordt met geen woord gerept over Kerst of sneeuw. Tory Amos laat op Midwinter Graces het standaardrepertoire van What child is this tot Silent night voorbij komen, maar voegt daar ook nieuw materiaal aan toe in haar eigen melancholieke stijl. Sting’s If on a winter’s night bevat folksongs en zeemanliederen, die slechts sporadisch verwijzen naar de kerstsfeer. In het tijdschrift Mojo zegt Sting dat hij een hekel heeft aan kerstmuziek, en dat hij dit album wilde maken om de kerstgedachte uit de sfeer van vroomheid en (in zijn woorden) „Frosty the fucking Snowman” te halen.

Het idee van al die winterse muziek is natuurlijk dat de verkoopperiode niet beperkt blijft tot de week voor Kerst. Potentiële nieuwe kerstklassiekers treffen we op deze albums niet aan; misschien juist omdat het geheim van een kersthit schuilt in de humor of de onverschrokkenheid waarmee de heilige kerstgedachte onderuit wordt gehaald. Fairytale of New York van The Pogues, door Engelse radioluisteraars verkozen tot beste kerstlied ooit, bevat een nietsontziende scheldpartij waarin Shane MacGowan en Kirsty MacColl elkaar uitmaken voor alles wat vies en verrot is: ‘You scumbag, you maggot, you cheap lousy faggot…’

Kerstcompilaties zijn vaak teleurstellend, omdat ze weinig toevoegen aan de voorspelbare nummers. Een uitzondering in het nieuwe kerstaanbod is de cd In The Christmas Groove, waarop blues- en funkartiesten de kerstgedachte naar de dansvloer brengen met pittige teksten en dampende ritmes. Stil blijven zitten is geen optie bij Funky funky Christmas van Electric Jungle.

En hoe zit het met de vaderlandse kerstklassieker? Vic van de Reijt stelde dit jaar Ik voel mij als een kerstboom zonder piek, samen uit zijn Nederlandstalige kerstplaatjesverzameling. Het ontleent zijn titel aan Eenzame Kerst van André Hazes – een van de weinige kerstklassiekers die ons land heeft voortgebracht. Miss Montreal probeert daar met een kerstsingle verandering in te brengen, maar haar Being alone at Christmas is een overgeproduceerd nummer in steenkolenengels. Het jolige Santa’s party van Nick & Simon laat ‘remember’ rijmen op ‘december’ en is ook anderszins wat onbenullig. Gelukkig is er de Engels/Nederlandse groep Laura Vane & the Vipertones die Christmas day with me een ouderwets soulgevoel meegeven.

Internationaal zijn er een paar nieuwe kerstplaten met eeuwigheidswaarde. Bob Dylans Christmas In The Heart brengt een hoogtepunt in de vorm van de polka Must be Santa. Soulman Swamp Dogg zingt het prachtig smekende A Little black child at Christmas op een anderszins onopmerkelijk album. The Killers, die voor de vierde keer een vers gecomponeerd kerstlied voor het goede doel uitbrengen, maken kans op een nieuwe klassieker. Hun Happy birthday Guadelupe verplaatst de kerstgedachte naar een broeierig Mexico, waar mariachitrompetten er een jubelend feest met tequila en señorita’s van maken.

De gekste kerstsong van het jaar is ongetwijfeld het obscure Tyrannosaurus Rex for Christmas van The Lovely Eggs, een duo uit Lancaster dat er uit springt op de cd A Very Cherry Christmas met aanstormend Brits talent. Met minimale begeleiding van gitaar en trommel schreeuwen ze in hun ongeremde punksong dat ze een dinosaurus onder de kerstboom eisen. Hun stemmen zijn gejaagd en het lied eindigt met het geluid van krakende botten en bloederig gespetter – zo eindigen de muzikanten onder de stampende poot van hun kerstcadeau. Er is één boodschap die The Lovely Eggs uitdragen: de beste kerstmuziek maak je zelf.

A Very Cherry Christmas Volume 5, met The Lovely Eggs: www.cherryademusic.co.uk; Christmas Candy from the Netherlands met Laura Vane & the Vipertones: gratis te downloaden op www.christmascandy.bandcamp.com;The Killers: www.youtube.com/watch?v=_T_H0DJ9-t0

    • Jan Vollaard