Hollandse pastinaken schillen bij kaarslicht

Twee achtereenvolgende afleveringen van Andere tijden (NPS/VPRO) waren gewijd aan rampspoedscenario’s van weleer. We waren ze al bijna vergeten, de zure regen uit de jaren tachtig en de millenniumbug die de eeuwwisseling zou versjteren.

De eerste kwestie was geen hype, maar werd door de wetenschappers, in de woorden van toenmalig milieuminister Pieter Winsemius (VVD), „relatief opgelost”: sinds we loodvrije benzine tanken en de boeren hun mest niet meer vrijelijk uitrijden, is de SO2-uitstoot afdoende gereduceerd, maar het huidige probleem met CO2 is vele malen ernstiger.

In de nacht van 31 december 1999 op 1 januari 2000 vielen er geen vliegtuigen uit de lucht en de gehamsterde voorraden hoefden evenmin te worden aangesproken. Toon maar eens aan of dat het gevolg was van de tijdig getroffen maatregelen (kosten: 20 miljard gulden) dan wel dat er nooit iets aan de hand was geweest, zoals internetjournalist Francisco van Jole van het begin af aan meende. Hij bekritiseert achteraf vooral dat de overheid de noodzaak tot aanpassen van computers op het niveau van particulieren had gebracht.

Toch is dat weer precies wat de media nu doen rond de klimaattop: de burger persoonlijk aanspreken op zijn schuldgevoel. Zelfs Liesbeth van Tongeren, directeur van Greenpeace, sprak in dat opzicht geruststellende woorden, vorige week in Vrouw & Paard (VARA): individuele bijdragen aan het redden van de planeet zijn welkom, maar de beslissende maatregelen zullen toch echt door de internationale machthebbers moeten worden genomen.

Het lijkt wel of sommige televisieprogramma’s via de omweg van een al dan niet bedoelde ridiculisering van incidentele energiebesparingen dat betoog willen onderschrijven.

EénVandaag (TROS) koos nu net de eerste sneeuwdag uit voor een poging een „klimaatneutrale uitzending” tot stand te brengen. Verslaggevers en cameraploegen strandden in het openbaar vervoer, de koffiebekertjes werden hergebruikt en computers uitgeschakeld. Maar het uitlichten en opstralen van een live-uitzending kost zo veel stroom dat de complete reductie uitkwam op een verwaarloosbare 1,5 procent.

Nog grappiger was het verhaal in Pauw & Witteman van publicist Marie-Claire van den Berg, die met haar gezin een week lang klimaatneutraal had proberen te leven. De koelkast ging uit en er werd nog louter Nederlands voedsel genuttigd. Maar net toen ze op het punt stond de pastinaken bij kaarslicht te schillen, barstte de bom in de echtelijke relatie. Haar man dreigde naar een hotel te gaan, op de drempel aangesproken door dochter van drie: „Papa, dat is niet goed voor de aarde!”

    • Hans Beerekamp