Het genot van persoonlijkheidsstoornissen

Carla de Jong: Serpent. Archipel, 296 blz. € 18,95.

‘En ineens was daar het ontbrekende stukje van de puzzel.’ De kwalificatie op pagina 291 van Serpent, het tweede boek van Carla de Jong, is afkomstig van psychiater Anton, een van de twee hoofdpersonen. Net als zijn geliefde Birgitta die als inspecteur van politie een moordonderzoek leidt, en net als de lezers die hun beider wederwaardigheden nauwgezet kunnen volgen, is Anton het hele boek lang bezig met het leggen van een puzzel.

Serpent heet een psychologische thriller te zijn en daar valt weinig op af te dingen. Het slachtoffer van de moord is een vrouwelijke psychiater in opleiding en het decor van het hele boek is de psychiatrische kliniek waar ze werkte. Het hele verhaal is doorspekt met diagnoses, symptomen, analyses, ziektegeschiedenissen, beroepsdilemma’s en behandelmethoden en dat alles verstandig en toch leesbaar. Zelfs in de dialogen balanceert De Jong knap tussen mensentaal en psychobabbel. Wie eens een kijkje wil nemen in de psychiatrische wereld, kan in Serpent zijn hart ophalen. Het thrillerelement is minder sterk, doordat het complexe verhaal wel een beroep doet op concentratievermogen en puzzelvaardigheid, maar niet of nauwelijks spanning oplevert. Het is eerder een flauwe Miss Marple dan een zinderende Mo Hayder. In het spectrum van de Nederlandse damesthriller is het echter een stoer, degelijk en meeslepend werkstuk.

Ragna Ooms is een medewerkster van de kliniek. Na een intercollegiale Sinterklaasavond sterft ze door vergiftiging. Op slag zijn alle collega’s verdacht. Het politieonderzoek wordt uiteraard gehinderd door de beroepscode van de behandelaren, maar gaandeweg wordt toch een web van persoonlijke belangen, beladen verledens en verboden relaties duidelijk.

Inspecteur Birgitta Reve begaat een onvergeeflijke fout door zich als onderzoekleidster op te werpen in de kliniek van haar minnaar. Haar enige excuus is dat ze de zaak oplost. Al snel ontdekt ze dat de vermoorde Ragna niet alleen behandelaar was, maar ook ex-patiënt. Spoorzoekend door de wereld van de persoonlijkheidsstoornissen bereikt Birgitta haar doel.

De Jongs op een na grootste verdienste zit hem in een stijl die pittig en bij vlagen venijnig is. Ze slaagt erin haar personages snel en grondig te schetsen en ze een eigen vocabulaire mee te geven. Niet alleen de psychiaters spreken psychiatrisch, de politiemensen spreken ook wetboeks en zodra arts Anton en speurder Birgitta zich op hun onveilige liefdespad begeven, spreken ze romantisch. Met veel commentaar als bramen aan de scherpgeslepen dialogen, houdt De Jong de lezers bij de les.

Maar wat een overvol boek is Serpent! Ook verleden, heden en toekomst van de hoofdpersonen krijgen een psychologische duiding. De Jong loopt over van de associaties, de goeie ideeën en de immer snedige commentaren. Dat maakt dat er veel valt te genieten, maar het smeekt ook om grotere soberheid.

    • Gert Jan de Vries