De overheid faalde maar Aboutaleb blijft overeind

Met de verkiezingen van 3 maart op komst overleefde burgemeester Aboutaleb gisteren het raadsdebat over ‘Hoek van Holland’.

Ahmed Aboutaleb ontsteekt vanavond de verlichting in de kerstboom voor het stadhuis aan de Coolsingel. Als burgemeester van de stad waar hij 347 dagen geleden aantrad, Rotterdam. En in de wetenschap dat een ruime raadsmeerderheid meent dat de portefeuille openbare orde en veiligheid bij hem voorlopig in goede handen is.

Aboutaleb doorstond gisteren het bijna zeven uur durende raadsdebat over het falende overheidsoptreden bij de strandrellen van Hoek van Holland. Hij toonde berouw, maakte excuses en somde minutieus de maatregelen op, die hij inmiddels heeft genomen. Variërend van een snel inzetbaar peloton Mobiele Eenheid tot een aangescherpt vergunningenbeleid. ‘Hoek van Holland’ was „eens maar nooit weer”, bezwoer Aboutaleb. De eerstejaars burgemeester had leergeld betaald. Ook al was de prijs – één mensenleven en een getraumatiseerd politiekorps – hoog geweest.

Of korpschef Aad Meijboom de door de raad gewenste cultuuromslag bij de politie overleeft, is zeer de vraag. Van zijn baas, korpsbeheerder Aboutaleb, heeft hij de opdracht gekregen om voor 10 januari de eigen organisatie kritisch door te lichten, en zichzelf daarbij niet te sparen. Meijboom (59) liet eerder weten op te stappen als er ontslagen vallen in zijn korps. Dat laatste lijkt onvermijdelijk, gelet op de harde toon van het onderzoeksrapport van het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement. Ook een raadsmeerderheid eist personele maatregelen na de veldslag in ‘Rotterdam aan Zee’, waarbij een 19-jarige feestganger om het leven kwam door een politiekogel.

Toch wist Aboutaleb gisteren niet iedereen te overtuigen. Het verzet kwam zoals verwacht uit de hoek van Leefbaar Rotterdam. Marco Pastors, de voorman van Rotterdams grootste oppositiepartij (veertien zetels), maakte zijn dreigement waar en zette zijn eerder uitgereikte gele kaart om in een rode: een motie van wantrouwen. „De burgemeester maakt wel excuses, maar alleen voor het handelen van anderen.” Aboutaleb toonde opnieuw te weinig zelfkritiek en -reflectie, aldus Pastors. Bovendien bespeurde hij „weer eens een gebrek aan daadkracht”. En dus kon Aboutaleb, net als Meijboom, maar beter opstappen. De motie kreeg slechts de steun van Pastors’ eigen fractie.

Het debat van gisteren stond in het teken van de verkiezingen. Al maanden werpen de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010 hun schaduw vooruit in de tweede stad van Nederland. Pastors wil in de volgende raadsperiode niets liever dan terugkeren als wethouder, zo heeft hij meermalen laten weten. Desnoods in een stadsbestuur met de gehate PvdA. Bij de vorige verkiezingen (2006) sloot zijn partij eventuele samenwerking op voorhand uit.

Pastors had zijn motie gisteren nog niet ingediend, of zijn tegenstrever, PvdA-fractievoorzitter Peter van Heemst, bewees dat hij nog niet kan worden gemist door zijn partij. Vakkundig zette hij Pastors schaakmat. „Zegt u daarmee ook niet mee te willen doen aan een volgend stadsbestuur met deze burgemeester”, wilde Van Heemst weten. Pastors weigerde die vraag te beantwoorden. Het woord is in maart aan de kiezer, zei hij na afloop.

De andere partijen waren echter unaniem in hun mening: Pastors had een forse politieke inschattingsfout gemaakt. In plaats van te kiezen voor een – minder zware – waarschuwing in de vorm van een motie van treurnis, bracht hij grof geschut in stelling. Met alle gevolgen van dien. Hoe geloofwaardig is hij straks nog als hij toch in een college stapt met een burgemeester, die hij niet zegt te vertrouwen? „Met deze motie verwijst Leefbaar zichzelf opnieuw voor vier jaar naar de oppositiebankjes”, concludeerde Van Heemst fijntjes.

Of had Pastors zich het hoofd op hol laten brengen door de opiniepeilingen? Uitgerekend gisterochtend meldde het dagblad Metro op basis van een rondvraag onder zeshonderd Rotterdammers dat Leefbaar in maart op een winst van twee zetels zou kunnen rekenen. De PvdA daarentegen zou een forse nederlaag moeten slikken: van achttien naar tien zetels.

Volgens Van Heemst was de gewraakte motie van „Lelijk Rotterdam” het sluitstuk van een interne strijd, die vorig najaar aan het licht kwam. Een deel van de fractie keerde zich toen tegen de voordracht van de in Marokko geboren Aboutaleb. „Leefbaar heeft de strandrellen gebruikt om de eigen gelederen te sluiten”, meende Van Heemst. Reactie van Pastors: „Ach, hij roept maar wat.”

Aboutaleb zelf liet zich gisteren leiden door de kerstgedachte. Hij erkende na afloop „niet gelukkig” te zijn met het politieke statement van Leefbaar. Toch zei hij open te blijven staan voor samenwerking. „Mijn hand blijft uitgestoken, óók na de verkiezingen.”

Eerdere artikelen te lezen op nrc.nl/binnenland

    • Mark Hoogstad