Veel meer dan een balletje trappen

Voetballen is niet alleen doen. Het is kijken, zingen, voelen, horen en ruiken.

In de Voetbal Experience in Middelburg wordt het voetbal in alle facetten beleefd.

Nederland Middelburg,15 december 2009 Sportboekenuitgever Matty Verkamman lanceerde een jaar of vijf geleden een ambitieus plan: hij wilde het Nationale Voetbalmuseum Johan Cruijff beginnen. Zoals het hoort bij Zijne Koninklijke Cruijffheid stierf het idee voor deze naam een snelle en rumoerige dood. Aan het museum zelf werd echter gewoon doorgewerkt, samen met Johan Derksen, Hugo Borst en Jaap de Groot. Eigenlijk was het instituut in Amsterdam of Rotterdam bedacht, maar die steden boden volgens Verkamman te weinig. “En toen kwam Middelburg op de proppen. Goed, zelf woon ik in de buurt van Middelburg, maar de niet-Zeeuwen in ons kwartet moesten beslist even wennen. Kievit, Arie

Is dat hem nu? Die zogenoemde Beker der Bekers, de beker die het Nederlands elftal op het Europees kampioenschap van 1988 veroverde. Dat doffe bekertje, voorzichtig bewaard onder een glazen stolp. Hij lijkt wel van blik. De namen van alle Europese kampioenen vanaf 1960 staan er in gegrift. Maar het blijkt toch niet de échte beker. Op een foto aan de muur ernaast is de echte Coupe Henri Delaunay te zien. Groot en glanzend.

Het is een kleine teleurstelling voor degene die verwachtingsvol de ‘Schatkamer’ betreedt van de Voetbal Experience, het voetbalmuseum dat vandaag in Middelburg wordt geopend. Marcel Goossens, medeontwerper van de permanente expositie, slikt even wanneer hij wordt geconfronteerd met het demasqué. Dit is een replica, de echte trofee wordt door de Europese voetbalfederatie UEFA kort na de triomftocht immers teruggevorderd. Niettemin zijn de initiatiefnemers en beheerders van Voetbal Experience apetrots op hun bezit. Jarenlang stond het bekertje bij de voetbalbond in Zeist en later in het Oranjemuseum in Amsterdam.

Een kniesoor blijft mogelijk ontnuchterd staan, een liefhebber van het voetbalavontuur loopt door en laat zich meeslepen door alle opwinding die het theatermuseum nog teweegbrengt. Alles wat voetbal te bieden heeft, is aanwezig, weet Goossens, wiens bedrijf DST Experience soortgelijke attracties als Heineken Experience, Ecomare, Naturalis, Philips LAC, Holland Experience en Bible Date heeft ontworpen. Het is waar: alle zintuigen worden bediend. Je ziet, hoort, ruikt en voelt voetbal. Je kunt meezingen en je kunt commentator spelen bij een doelpunt van Oranje op het EK van 1988. In de skills zone kunnen jong en oud hun voetbalvaardigheden laten zien, van zo hard mogelijk schieten, tot dribbelen, koppen en passeer- en schijnbewegingen (leren) maken.

Als de deur uitnodigend voor je opengaat, word je begroet door een orkaan van geluid. Opwindende muziek, zoals bij de intocht van de gladiatoren in de stadions. Als het kippenvel is verdwenen, sta je in de Hall of Fame, met de Wall of Fame waarop alle internationals staan afgebeeld. Leuke quiz: Wie is nummer 462? Druk op een scherm en je ziet de naam verschijnen. Via de fotogalerij Nationale Nederlagen kom je in een bioscoop. Op een scherm van zestien meter breed worden beelden vertoond van het EK van 1988, met commentaar van toen, met analyses van toen van Rinus Michels, Marco van Basten en Ruud Gullit. Emoties van toen worden herbeleefd, twintig minuten lang.

Minimaal twee uur duurt de tocht door voetballand. Foto’s van vroeger, voetbalschoenen van de sterren van toen, de ballen waarmee in grote wedstijden werd gescoord, handschoenen en truien van bekende keepers, bekers, het oudste Oranjeshirt en een etuitje met schaar, scheermes en spiegeltje dat in 1954 als premie aan de internationals werd geschonken. Ook is gedacht aan de Duitsers, die elk jaar massaal Zeeland bezoeken. Duitse commentaren op Nederland-Duitsland, Duitse scheldwoorden, Duitse grappen, Nederlandse grappen over Duitsers, Duitse overtredingen op Nederlanders, Duitse overwinningen, triomfen en bekers. Duitsers wonnen veel meer: drie Europese titels, drie wereldtitels. Nederland slechts één, de Europese van ’88.

Er is ook aan vrouwen gedacht. Ontwerper Goossens geeft toe dat er nogal laatdunkend wordt gedaan over vrouwen en voetbalkennis. Ze worden aan spelregelkennis onderworpen, aantrekkelijke voetballers trekken hun shirt uit en er is een ‘Storyhoekje’ met seksuele escapades en vermeende affaires van voetballers. Badinerend, maar zo is de voetbalmores.

Goossens belooft dat aan een serieuze benadering van vrouwenvoetbal wordt gewerkt. Hij kan niet ontkennen dat het Nederlandse vrouwenelftal de laatste jaren goed gepresteerd heeft en dat meisjesvoetbal de snelst groeiende sportieve bezigheid in Nederland is. Daar hebben de initiatiefnemers, de voetbaljournalisten Hugo Borst, Johan Derksen en Jaap de Groot onder leiding van ex-journalist en voetbalhistoricus Matty Verkamman, domweg niet aan gedacht.

Voetbal Experience wordt vandaag geopend door voetbalcoach Guus Hiddink. De ontwerpers en beheerders hopen 200.000 bezoekers per jaar te trekken.

    • Guus van Holland