Het is Babel in Kopenhagen

Minder dan 48 uur te gaan en dan moet er een nieuw klimaatverdrag zijn. De onderhandelaars werken koortsachtig, maar het lijkt alsof niemand elkaar nog begrijpt in Kopenhagen.

Hij vloekte nog net niet, de Deense premier Lars Løkke Rasmussen. Maar toen gistermiddag op de klimaattop in Kopenhagen onderhandelaars van China, Bolivia, Soedan en een paar andere landen protesteerden tegen een nieuw Deens initiatief voor een ontwerptekst, riep hij wanhopig dat de wereld volgens hem zat te wachten op een akkoord om klimaatverandering te bestrijden en niet langer op een debat over „procedures, procedures, procedures”.

Wat nou procedures, zei de Chinese topdiplomaat Su Wei. „Je kunt toch niet zomaar een of andere tekst uit de lucht plukken?” Hij beschuldigde de Denen van obstructie – ze probeerden volgens hem de voorstellen van hun Europese vrienden door te drukken. Een typisch voorbeeld van westerse intimidatie.

Met minder dan 48 uur te gaan, staan de gezichten van de onderhandelaars in het Bella Center steeds strakker. Het verkeer tussen de vele vergaderzaaltjes neemt snel toe. Onderhandelingen gaan de hele nacht door. Af en toe wordt een klein succesje gemeld – er ligt iets meer geld op tafel voor bossen, financiering van klimaatbeleid voor de korte termijn gaat misschien lukken, er zijn nieuwe toezeggingen van Japan.

Maar veel vaker is sprake van „een impasse” en „een gebrek aan vooruitgang”.

Soms lijkt het alsof de landen elkaar helemaal niet begrijpen. Het is Babel. In de luwte van de onderhandelingszaaltjes weten diplomaten elkaar vaak nog wel te vinden. Maar in wat ze in het openbaar zeggen, praten ze geheel langs elkaar heen. Slechts over één ding zijn ze het eens: zonder akkoord stevenen we af op een ramp. Maar welke ramp? En welk akkoord? En hoe dat te bereiken? Dat hangt er vanaf wie je het vraagt.

Toch kan bijna niemand in het Bella Center zich op dit moment voorstellen dat de klimaattop mislukt. Het lijkt uitgesloten dat de volgens de laatste telling 115 regeringsleiders die vanaf vanavond hier aankomen morgenavond met lege handen naar huis willen. Er moet gewoon een akkoord komen, zelfs als het niet veel voorstelt.

115 regeringsleiders? Vanmorgen liet de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton in het midden of president Barack Obama daadwerkelijk komt. Het gerucht ging gisteren ook al dat hij misschien zou wegblijven. Toen Clinton ernaar gevraagd werd, zei ze: „Hij zal komen, als er iets is om voor te komen.”

Vervolg Klimaat: pagina 4

Hoop op beslissende rol Obama vervliegt langzaam

In ieder geval begint daarmee de hoop die bij velen leefde, dat Obama met zijn komst het verschil zou kunnen maken, langzaam te vervliegen. Clinton deed vanochtend nog wel een kleine toezegging: 100 miljard dollar voor het klimaatbeleid van de arme landen vanaf 2020, tenminste als andere landen daar iets tegenover stellen. Meer hoeven we van de VS niet te verwachten. „We gaan geen dingen beloven die we niet hebben”, zei de Amerikaanse klimaatgezant Todd Stern gisteren alvast, om te hooggespannen verwachtingen de kop in te drukken.

Ook van de Chinese premier Wen Jiabao hoeven geen grote nieuwe beloftes meer te worden verwacht – hoewel een enkele optimist niet uitsluit dat China toch nog akkoord zal gaan met onafhankelijke controle van zijn emissiereducties. Een Chinese woordvoerder suggereerde gisteravond laat, dat de landen misschien niet langer moet streven naar een akkoord, maar tevreden moeten zijn met „een of andere korte politieke verklaring”. Hij zei er niet bij wat daar dan in moest staan.

„China en Amerika zijn verstrengeld in een dodelijke dans”, zei een onderhandelaar vandaag, „je zou willen dat ze eindelijk eens een nieuw danspasje leerden”.

Maar volgens Yvo de Boer, het hoofd van het klimaatbureau van de VN, gaat het niet alleen om China en de VS. Het gaat ook over de zorgen van de kleine eilandstaten – over de president van Tuvalu in de Grote Oceaan die in tranen vertelde dat hij vreesde voor het voortbestaan van zijn land. „Zij zullen niet akkoord gaan met een zelfmoordpact”, zei De Boer. En het gaat ook over Afrikaanse landen, die nu al de gevolgen van klimaatverandering ondervinden. Zij hebben liever geen akkoord dan een zwak akkoord.

Volgens sommigen staat de assertiviteit van de arme landen een akkoord in de weg. Anderen denken dat het aan het eind met Afrika wel goed zal komen. „Als we ze een zak met geld voorhouden, draaien ze wel bij”, zei iemand, die dat later natuurlijk niet openlijk wilde herhalen. Bovendien is het lang niet zeker dat hij gelijk heeft. Het weglopen van de onderhandelingen in het begin van de week laat zien dat Afrika zich niet zomaar laat afschepen. Ze moeten wel want het blok van ontwikkelingslanden vertoont scheurtjes. China is geen arm land meer, Brazilië, India, Mexico, Zuid-Afrika zijn bezig die status achter zich te laten. Het is niet langer vanzelfsprekend dat zij het voor Afrika zullen opnemen.

De rellen en de demonstraties, van de afgelopen dagen lijken ten einde. De toegang voor leden van milieugroepen die op dit soort conferenties altijd massaal aanwezig mogen zijn, is drastisch ingeperkt. Ze hebben hun eigen conferentieruimte gekregen ergens in de stad. Daarmee is aan de organisatorische chaos van het begin van de week een einde gekomen. Maar de inhoudelijke chaos binnen is nog steeds compleet.

    • Paul Luttikhuis