De belangrijkste film van nu

Het is niet eens zo belangrijk dat James Camerons Avatar (geschat budget 500 miljoen dollar) de duurste film aller tijden is. Dat is alleen waar de filmwereld het over hééft. Net als dat Cameron sinds Titanic twaalf jaar aan Avatar zou hebben gewerkt. Dat is niet helemaal waar, want hij was ondertussen betrokken bij een aantal IMAX 3D-onderwaterfilms. Die gaven hem de kans om met nieuwe technieken te experimenteren die hij speciaal voor Avatar ontwikkelde. Techniek is het sleutelwoord bij Avatar. En dat maakt hem tot de belangrijkste film van deze tijd.

De film gaat ook over techniek. Op de verre planeet Pandora hoopt de toekomstige mens een zeldzaam metaal te delven. Om in contact te komen met de oorspronkelijke bewoners, de blauwe Na’vi-krijgers, heeft de mens ‘avatars’ ontwikkeld, lichamen als lege hulzen, gekruist uit menselijk en Na’vi-dna, door menselijke hersenen op afstand bestuurd.

Vervolgens ontrolt zich een tamelijk primitief verhaal: Avatar Jake legt contact met Na’vi-prinses Neytiri, en vanaf dat moment is de film een soort kruising tussen Titanic en Dances with Wolves. In de strijd tussen de mens en de ‘ander’ wordt onomwonden de kant van de ‘ander’ gekozen.

Cameron benadrukte de afgelopen weken dat hij met Avatar terug wilde naar de sociaal geëngageerde sciencefictionfilm van de jaren vijftig: Avatar heeft een duidelijke pacifistische en ecologische boodschap. Zo werkt het woud van Pandora als een gigantisch netwerk waar alle levende wezens op zijn aangesloten, en ze zich soms letterlijk inpluggen. Het is alsof Cameron een metafoor heeft bedacht voor de manier waarop ons world wide web steeds meer als een gigantisch bewustzijn functioneert.

Avatar is niet voor niets een woord dat we hebben voor de alter ego’s uit bijvoorbeeld Second Life, of, ouder, in het Sanskriet voor mensgeworden goddelijke abstracties. Als de hype voorbij is, zou de film voor de filmfilosofie weleens dezelfde impact kunnen krijgen als destijds de Matrix-trilogie. Daarin zal hij zijn waarde bewijzen, meer dan in de miljoenen bezoekers die een betoverende reis naar een verre wereld gaan maken.

Avatar Regie: James Cameron. Met: Sam Worthington, Zoe Saldana, Sigourney Weaver.In: 145 bioscopen (61 met 3D) ****