Zingende populisten

Een wrede tiran. Dat is het beeld van de Romeinse keizer Nero (37-68 na Chr.). Maar zeker in de eerste helft van zijn regeerperiode was hij populair bij het volk. In de beste ‘brood en spelen’-traditie organiseerde hij de Neronia – uitzinnige festivals met wagenrennen, gladiatorengevechten en een muziekwedstrijd. De winnaar stond bij voorbaat vast: dat was de keizer zelf, die ervan genoot om urenlang zijn (middelmatige) zangkwaliteiten te vertonen aan een groot publiek.

Omdat de populistische Nero naast het houden van grote volksfeesten ook belastingverlagingen doorvoerde, vergaven de mensen hem zijn alom bekende seksuele escapades. Hij kende de adressen van bordelen in Rome uit zijn hoofd; mooie vrouwen en appetijtelijke jongetjes waren niet veilig. Ook niet veilig waren zijn (potentiële) politieke rivalen, tot wie hij ook zijn invloedrijke moeder en stiefbroer rekende. Nero liet ze vermoorden.

Een gebeurtenis in het jaar 64 deed Nero’s reputatie kantelen. Een dagenlange brand verwoestte vrijwel het hele centrum van Rome. Al snel deed – overigens ten onrechte – het gerucht de ronde dat het vuur door Nero zelf was aangestoken, waarna hij zich op het balkon van zijn paleis zou hebben teruggetrokken om een klassiek lied over de verwoesting van Troje te zingen. Dat Nero op de plek van de verwoeste woonwijken een pompeus nieuw paleis liet bouwen, hielp niet mee.

Vanaf dat moment groeide de oppositie tegen de keizer snel. Minder dan een jaar na de brand kon hij maar net aan een moordaanslag ontkomen. Niet veel later verloor Nero de steun van belangrijke generaals en werd hij door de senaat ter dood veroordeeld. De eens zo machtige keizer zag zelfmoord als enige uitweg.

De huidige machthebber in Rome, Silvio Berlusconi, spiegelt zich waarschijnlijk graag aan bijna alle oude Romeinse keizers, behalve aan Nero. Toch is de rokkenjagende populist en crooner (vorig jaar nam hij nog een cd op met liefdesliedjes) juist met die keizer een beetje te vergelijken. Afgelopen april tekende een cartoonist hem zingend op de ruïnes van het door een aardbeving verwoeste L’Aguila. Sinds deze ramp vecht Berlusconi tegen allerlei schandalen met prostituees en maffiosi. En is hij ook nog slachtoffer van een aanslag geworden.

Jaap Cohen