'Rechters willen alles wat een officier stelt op de zitting kunnen controleren'

rechtbankRechters vertrouwen het Openbaar Ministerie niet meer. Dat zegt plaatsvervangend hoofdofficier van Justitie Roger Bos van het Landelijk Parket. “Rechters willen alles wat een officier van justitie doet of stelt kunnen controleren”, aldus Bos. Lees hier het bericht.

Steeds meer details van een strafzaak worden nu op de zitting besproken. En rechters willen vaker getuigen zelf horen, op zitting. Dat heet het onmiddellijkheidsbeginsel, waarbij de rechter zelf direct kennis neemt van hetgeen de getuige veklaard. De praktijk is tot nu toe anders, in Nederland althans. Rechters plachten genoegen te nemen met de schriftelijke verslagen van getuigenverhoren die in het strafdossier zitten. Op basis van zo’n ‘middellijke verklaring’ – een verklaring die via een derde is afgenomen – kan die inhoud als bewijs worden gebruikt.

In de rechtssytemen in Duitsland en Engeland werkt dat heel anders. Daar worden strafzaken alleen afgerond op basis van hetgeen er in de rechtszaal is gepasseerd. Dat leidt tot veel langere zittingen en het systeem is ook duurder, zo vertelde hoogleraar Peter Tak vorig jaar tegen de VPRO.

In Nederlandse strafzaken leidt het verhoren van getuigen op zitting vaak tot gehakketak tussen Openbaar Ministerie en de verdediging.

Maar er lijkt dus nu een kentering aan de gang, als we Roger Bos moeten geloven. Hoogleraar strafrecht Ybo Buruma is het met hem eens. Volgens hem heeft het OM in een drietal grote mensenhandelzaken waarbij rechters heel kritisch waren niet goed gecommuniceerd met de rechtbank. “Het is niet vanzelfsprekend dat een boevenvanger aan de goede kant van het recht staat. Dat moet hij uitleggen”, aldus Buruma.

De trend die Bos en Buruma constateren wordt ook zichtbaar in de cijfers van het Openbaar Ministerie. Het aantal vrijspraken en het aantal keren dat rechters het OM niet-ontvankelijk verklaren neemt toe. Zo meldde procureur-generaal Harm Brouwer bij de presentatie van het jaarverslag over 2008 (zie pagina 12). De voorzichtige verklaring van Harm Brouwer is dat rechters na de Schiedammer Parkmoord voorzichtiger zijn geworden met het veroordelen van verdachten.

Als de rechter meer op zitting wil doen, zal het strafproces langer duren.

Wat vindt u? Is  het toepassen van het onmiddellijkheidsbeginsel door rechters een goede zaak?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

    • Jan Meeus