Grondlegger van het vooruitgangsevangelie

De Amerikaanse dominee Roberts zei dat God hem had uitverkoren om ziekte te genezen. Gisteren stierf hij aan een longontsteking.

FILE - In this Thursday, May 7, 2009 file photo Evangelist Oral Roberts smiles after being honored on the floor of the Oklahoma Senate in Oklahoma City. A spokesman for Oral Roberts on Tuesday, Dec. 15, 2009 said the evangelist and university founder has died at age 91. (AP Photo/File) AP

In Newport Beach, Californië, is begin deze week oud-televisiedominee Oral Roberts (91) overleden. Hij presenteerde jarenlang het programma Miracles Now en was na Billy Graham de vermoedelijk invloedrijkste Amerikaanse evangelist van de afgelopen eeuw.

Roberts was de grondlegger van het ‘vooruitgangsevangelie’. Volgens die doctrine leiden trouw aan God en financiële bijdragen aan de kerk automatisch tot een goede gezondheid en materiële welvaart. Deze impliciete afwijzing van het cultuurpessimisme in het protestantisme legde de basis onder de groei van de Amerikaanse evangelisten sinds de tweede helft van de vorige eeuw.

Roberts, die tot de pinkstergemeente behoorde, kreeg er miljoenen volgelingen mee. Zijn publiek bestond voornamelijk uit laagbetaalde arbeiders, Afro-Amerikanen en latino’s, die hun heil volgens Amerikaans conservatief recept zochten in de kerk in plaats van bij de overheid. Roberts was in de jaren vijftig een van de eerste dominees met een eigen tv-programma. Vanuit zijn kerk in Tulsa, Oklahoma, zond hij theatrale gebedsgenezingen uit, waarbij hij claimde dat God hem had uitverkoren om ziekte te genezen.

Hij had zelf, zoon van straatarme ouders, op 17-jarige leeftijd dankzij zo’n evangelische genezer tbc overleefd, zei hij. Het was een aansprekend verhaal. Elvis en John Lennon zochten hem ervoor op, en ook de presidenten Kennedy, Nixon en Carter.

Zijn vermogen spendeerde hij aan ambitieuze projecten. Op zijn bureau stond de spreuk dat „bescheiden plannen [hier] niet zijn toegestaan”. Hij hield ‘kruistochten’ in alle continenten. Hij leidde nieuwe teledominees op, en bouwde een ziekenhuis en een universiteit. Naar ruwe schatting publiceerde hij 130 boeken.

Roberts’ financiële handel en wandel was omstreden. Eind jaren tachtig verklaarde hij dat God zijn leven zou beëindigen als het doel van een wervingsbijeenkomst – 8 miljoen dollar – niet werd gehaald. Melodrama waarvoor hij wekenlang werd weggehoond.

Zijn neergang werd erdoor versterkt. Hij liet een medisch centrum bouwen dat over de kop ging, en werd bekritiseerd om zijn wel erg weldadige levensstijl. Misbruik van kerkgeld werd nooit bewezen. Maar de aantijgingen staken twee jaar geleden weer de kop op toen bleek dat zijn zoon, die aan het hoofd van de universiteit stond, zijn privérekeningen uit de kas van de universiteit betaalde.