Grimmig spel tussen agent en activist

De Deense politie slaagt er in om protesten van linkse radicalen in Kopenhagen snel de kop in te drukken. Efficiënt? Of gaat de politie zijn boekje te buiten?

Het eerste peppersprayslachtoffer was vanochtend al om half tien een feit. Nog geen half uur later worden ongeveer tweehonderd demonstranten ingerekend vlakbij het conferentiecentrum in Kopenhagen waar de klimaattop plaatsvindt. Vanaf de andere kant komen enkele duizenden demonstranten aangeschuifeld – de armen ineengehaakt om te voorkomen dat activisten eruit worden gevist door agenten. Die zijn groot – en met veel. Hoe meer tegenwicht activisten krijgen, hoe meer legitimiteit ze claimen: „Wij hebben het recht hier te zijn! Fuck the police!” Dan wordt een activist voor de ogen van een ziedende menigte van een politieauto geknuppeld en slaat de vlam in de pan.

Het is een grimmig spel dat deze weken wordt uitgevochten in de straten van Kopenhagen, waar de klimaattop van de VN plaatsvindt. Hetzelfde spel werd gespeeld bij eerdere internationale toppen, bijvoorbeeld in Genua (2001) en Rostock (2007). Toen leken radicaal linkse activisten, die gebouwen in brand staken en menig agent verwondden, aan de winnende hand. Hier is de politie aan zet. Zij arresteerde sinds vrijdag circa 2.000 demonstranten.

Het werkt zo: activisten trommelen via internet honderden gelijkgestemden op om te verzamelen voor de bezetting van, of een mars naar, een symbool van kapitalisme. De stoet vertrekt onder begeleiding van een zwaar bewapende politiemacht, die ingrijpt nadat de eerste steen is geworpen. En vaker al daarvoor.

Honderden agenten omsingelen de demonstranten en boeien ze met tiewraps bij de polsen. De arrestanten worden in lange rijen op de grond gezet voor ze stuk voor stuk worden afgevoerd naar een oude bierbrouwerij waar ze enkele uren in krappe kooien wachten tot ze worden vrijgelaten.

Dat het straatprotest in Kopenhagen ruig zou worden, was al lang duidelijk. Op het internet werd maanden geleden een boodschap verspreid van de volgende strekking: de klimaattop is „een nauwkeurig uitgewerkte hoax, om het echte doel van de top te verhullen: het herstellen van de legitimiteit van internationaal kapitalisme.” Ook zijn filmpjes verspreid met beelden van brandende auto’s en honderden in zwart geklede anti-kapitalisten met een sjaal over hun neus – wat in Denemarken tijdens demonstraties verboden is.

Dat het de anti-kapitalisten niet in de eerste plaats om het klimaat is te doen, blijkt niet in de laatste plaats uit de naam van het mobilisatienetwerk Never Trust A Cop. Naar schatting zijn in Kopenhagen ruim duizend radicaal-linkse activisten aanwezig, uit binnen- en buitenland, die geloven dat enkel burgerlijke ongehoorzaamheid de gewenste systeemverandering tot stand kan brengen.

Ook Denemarken heeft zich voorbereid. Rond de top zijn zeker tienduizend agenten op de been. Voor de gelegenheid is een wagen met waterkanonnen ontworpen, zijn politieauto’s van Duitsland geleend en helikopters uit Zweden op bezoek. Het parlement keurde eind november wetgeving goed die preventieve arrestatie mogelijk maakt wanneer de politie vermoedt dat demonstranten in de nabije toekomst de wet zullen overtreden. De politie mag de arrestanten, zonder arrestatiebevel, tot twaalf uur vasthouden. In de kooien zou herhaaldelijk pepperspray en traangas zijn gespoten.

Activisten spreken van repressie, provocatie, marteling en schending van de mensenrechten. Amnesty International heeft de nationale ombudsman om onderzoek gevraagd naar de arrestaties en het geweld dat daarbij zou zijn gebruikt. Naomi Klein, de Britse auteur van de internationale bestseller ‘No Logo’, noemt de „overspannen” reactie van de politie „belachelijk”. Het feit dat herhaaldelijk wordt ingegrepen zonder dat enig strafbaar feit is gepleegd, leidt ook tot verontwaardigde reacties in het Deense parlement.

De Deense overheid lijkt koste wat kost te willen voorkomen dat het politiegeweld dat zich eerder in Kopenhagen manifesteerde, zich herhaalt – nu voor de ogen van de wereld. In augustus demonstreerden activisten voor een kerk waar illegale Iraakse asielzoekers hun toevlucht hadden gezocht. Het agressieve optreden van de politie leidde tot een verhit nationaal debat. Net als in 2007, toen linkse radicalen en agenten slaags raakten bij de ontruiming van een jongerencentrum. Als de Denen eraan refereren, spreken ze van een ‘burgeroorlog’. De komende dagen zal duidelijk worden wie hier straks de zege mag claimen.