Een verhuizing met kokosnoot

This undated handout photo received on December 15, 2009 from Melbourne's Museum Victoria shows an octopus wrapped around the shell of a coconut and using it to protect itself on the seabed floor. Australian scientists on December 15 revealed that the eight-tentacled species can carry coconut shells to use as armour -- the first case of an invertebrate using tools. TOPSHOTS RESTRICTED TO EDITORIAL USE AFP PHOTO / HO / Museum Victoria AFP

Hij had nog nooit zo hard gelachen onder water, zeebioloog Julian Finn. Hij doelt op de eerste keer dat hij een octopus met een stapeltje halve kokosnoten over de bodem zag sjouwen.

De octopus klemt de kokosnootdoppen, die bijna net zo groot zijn als hijzelf, tussen acht armen. Met de puntjes van zijn armen – het enige deel dat nog vrij is terwijl hij de schil vast heeft – trippelt hij over de zeebodem. Steltlopen, noemt Finn het.

Hoe onhandig dat er ook uitziet, het is wel bijzonder dat een ongewerveld dier zoiets kan. De octopussen gebruiken de schillen, die door mensen als afval zijn weggegooid, als schuilplaats. Deze week verscheen een kort artikel van Finn online in Current Biology.

Finn, werkzaam bij Museum Victoria in Australië, onderzocht de afgelopen tien jaar octopussen voor de kust van de Indonesische eilanden Sulawesi en Bali. Vijfhonderd uur duiken heeft hij erop zitten, tussen twintig octopussen van de soort Amphioctopus marginatus.

In die periode, tussen 1999 en 2008, zag hij vier keer een octopus die dit merkwaardige gedrag vertoonde. Hij ontdekte dat de octopussen ook kokosnoten uit het zand opgraven door ze met waterstralen schoon te spuiten. Ze nemen de schillen mee om er op een later moment in te schuilen. De auteurs bestempelen het gedrag van de octopus als werktuiggebruik, iets wat niet eerder bij ongewervelden is waargenomen.

Het lopen met de schillen is voor de octopus onhandig en zelfs gevaarlijk. De schil zit hem tijdens het verplaatsen alleen maar in de weg. Hij pakt de kokosnoten dus expres op, voor later gebruik. Dat duidt op planning en dat is een hoge cognitieve vaardigheid. Bij andere octopussen was al wel gezien dat ze stenen rangschikken om hun schuilplaats te barricaderen.

Bekijk een filmpje van de octopus op nrcnext.nl. Octopussen houden ook van spelen met lego. Lees een eerder artikel via nrcnext.nl/links