De 'Master of Suspense' voor het eerst te zien in volle glorie

The 39 Steps Regie: Alfred Hitchcock. Met: Robert Donat, Madeleine Carroll. In: Filmmuseum, Amsterdam; Filmhuis Den Haag; Lantaren/Venster, Rotterdam.*****

Er is eens becijferd dat aan Alfred Hitchcock, de ‘Master of Suspense’, ruim 1.100 boeken en wetenschappelijke artikelen zijn gewijd. Daar valt ongetwijfeld een hoop van te leren. Maar waarom lezen hoe grappig, spannend en razend knap zijn werk gemaakt is als je het gewoon zelf kunt zien?

The 39 Steps (1935) is dan een buitengewoon goed startpunt, omdat het een soort compendium is van elementen die in veel van zijn latere films bijna obsessief terugkeren. Denk aan de man die vals beschuldigd wordt van moord en zijn onschuld moet bewijzen, de blonde vrouw die tegen haar wil een tijd met de man moet doorbrengen – in deze film wel heel letterlijk omdat ze aan elkaar vastgeketend zijn – en de befaamde MacGuffin, iets dat het verhaal in gang zet, maar er nauwelijks toe doet. Verder heeft elke Hitchcockfilm een memorabele climax, hier in een typisch Engelse music hall.

The 39 Steps, uitgebracht in nieuwe kopieën, is een vrije bewerking van John Buchans spionageroman The Thirty-Nine Steps. Nadat een spionne in zijn huis is vermoord, wordt Richard Hannay (Robert Donat) door de politie achterna gezeten. Hij vlucht naar Schotland, waar hij keer op keer weet te ontsnappen aan zijn achtervolgers. Bij een van die ontsnappingen raakt hij vastgeketend aan de hooghartige, koele blondine Pamela. Pas als ze overtuigd raakt van zijn onschuld, staakt ze haar tegenwerking. De relatie tussen de hoofdpersonen is hét model dat nog steeds dienst doet in romantische komedies. Een stel dat elkaar eerst niet kan luchten of zien, raakt toch verliefd op elkaar. Vooral hun initiële onenigheid is een bron van veel verbaal vuurwerk. Maar de hele film heeft vaart en humor, die zich vooral uit in de puntige dialogen.

The 39 Steps laat Hitchcocks filmische talent in volle glorie zien. Zo wordt de kreet van de hospita die het lijk van de spionne in Hannays huis ontdekt, overstemd door de stoomfluit van de trein waarmee Hannay wegvlucht. De moord zelf zien we niet, alleen een lijk dat langzaam voorovervalt en een mes in de rug blijkt te hebben.

Ook de introductie van de hoofdpersoon is bijzonder én spannend. We zien eerst alleen zijn voeten, dan zien we hem van achteren en pas daarna wordt hij ten voeten uit getoond. The 39 Steps is een van de hoogtepunten uit Hitchcocks Engelse periode, zijn eerste meesterwerk waarvan er nog velen zouden volgen.

    • André Waardenburg