Uitval grootste probleem leger en politie

De internationale troepen versnellen de opleiding van het Afghaanse leger en de politie. Desertie en het opleidingsniveau zijn de grootste problemen, niet het aantal rekruten.

An Afghan national policeman gestures as he stands in front of the Heetal hotel after an apparent suicide car bomb was detonated in front of the hotel in Kabul, Afghanistan Tuesday Dec. 15, 2009. (AP Photo/Dario Lopez-Mills) AP

Ahmad Farid voelt weinig schroom om zijn oorlogswond te laten zien. Hij komt overeind van de bank op de Afghaanse legerbasis in Uruzgan en tilt zijn lange bruine hemd op. Een gehechte jaap loopt van zijn borstbeen tot in zijn broek. „Een bermbom tijdens een voetpatrouille bij Deh Rawood”, legt hij uit. „De Talibaan lieten hem van afstand ontploffen.”

Farid (21) mag voorlopig uitgeschakeld zijn, aan motivatie ontbreekt het hem niet. „Uiteindelijk zullen we alle bommenleggers dood maken”, zegt hij droogjes. „Het is verschrikkelijk om zo ver van huis gelegerd te zijn, maar we moeten het doen voor ons land.” Zoals veel andere Afghaanse militairen in Uruzgan komt hij uit het noorden van het land. Hij heeft geen idee wanneer het leger zonder hulp van internationale troepen kan opereren. „Wij krijgen veel steun, maar de Talibaan ook.”

Gouverneur Asadullah Hamdam wil dat leger en politie over drie jaar de verantwoordelijkheid voor de provincie overnemen. President Hamid Karzai stelt een termijn van vijf jaar voor heel Afghanistan. En de Amerikaanse president Obama wil in juli 2011 kunnen beginnen met de overdracht van verantwoordelijkheden. Binnen anderhalf jaar moet het leger groeien van 97.000 naar 159.000 man, en de politie van 94.000 naar 123.000. Wat in zeven jaar en met besteding van vijftien miljard dollar niet gelukt is, moet met 30.000 extra Amerikanen en 7.000 militairen van NAVO-partners versneld goedkomen. Binnen een jaar denkt Obama te kunnen weten of de nieuwe aanpak werkt.

„We bouwen de weg net voor de wielen uit”, zegt de Britse brigadegeneraal Simon Levey terwijl hij uitkijkt over het grootste militaire opleidingscentrum van het land, bij Kabul. En, om binnen de metafoor te blijven: „We bouwen hier geen Rolls Royce, maar een terreinwagen die tegen een stootje kan. Meer hebben we niet nodig om de Talibaan te verslaan.” Dagelijks werken in Afghanistan 12.000 rekruten aan hun opleiding, zegt de generaal. Het terrein bij Kabul is tachtig vierkante kilometer groot, bevat twintig schietbanen en wordt uitgebreid met kazernes voor duizenden nieuwe militairen.

Het belangrijkste probleem zal niet zijn om voldoende nieuwe soldaten te vinden, maar om ze te behouden. Volgens de internationale generaals die de opleidingsprogramma’s voor leger en politie leiden verlaat jaarlijks 16 procent van de Afghaanse militairen het leger. Bij de politie ligt dit percentage hoger. Over de oorzaken willen ze niet al te veel kwijt, er loopt een onderzoek naar. Machtsmisbruik door verse officieren zou een factor zijn, de grote afstand van huis, en angst voor het gevecht.

Voor Mohammad Khory (35) was discriminatie de reden om na vijf jaar het leger te verlaten. Een half jaar nadat hij bij de Afghaanse luchtmacht kwam werd hij in Kandahar gelegerd, in het gevaarlijke zuiden. Khory is een Hazara, de etnische minderheid die vaak is achtergesteld door Pashtun en Tadzjieken, de twee grootste bevolkingsgroepen. „De Pashtun en Tadzjieken kregen de beste wapens en de beste kamers”, vertelt hij. „Ze werden sneller gepromoveerd en werden overgeplaatst naar veiliger gebieden, terwijl de Hazara’s in Kandahar achterbleven.” Toen zijn commandant, een Pashtun, hem openlijk beschuldigde van steun aan de Talibaan besloot Khory niet terug te keren van verlof.

Nu bepleit hij de zaak van de Hazara’s bij president Karzai. „Als ik teleurgesteld raak, ben ik niet bang om de wapens op te nemen”, zegt hij gedecideerd. „Er is een zwijgende meerderheid die wacht op een gelegenheid om iets tegen deze regering te kunnen doen.”

Bij de politie zijn de problemen groter dan in het leger, zeggen de generaals. Van de 94.000 agenten zijn er 25.000 tot 30.000 opgeleid voor hun verantwoordelijkheden, terwijl zij het meeste gevaar lopen. Vaak bemannen zij kleine, slecht beveiligde posten in de buitengebieden. Een makkelijke prooi voor de Talibaan. Volgens onderminister van Binnenlandse Zaken Mangal zijn er de laatste negen maanden bijna 950 agenten gedood. In dezelfde periode kwamen ruim 300 Afghaanse militairen om.

In Uruzgan zijn 1320 agenten, van wie er 600 een basistraining hebben afgerond. Ook rond de provinciehoofdstad Tarin Kowt kunnen zij de bevolking nog geen veiligheid bieden, bleek deze maand toen aan de rand van de stad de onthoofde lijken van een zestienjarige jongen en een 28-jarige man werden gevonden. Ook na een oproep vanaf de moskee heeft niemand de lijken durven ophalen uit het ziekenhuis.

Binnen een jaar moet de politiemacht met 900 man zijn uitgebreid. Om het opleidingsproces te versnellen worden de acht weken les voortaan in zes weken gegeven, met onder andere een uur schrijfles per dag. Na afloop kunnen de agenten hun naam en de naam van hun district schrijven. „Uiteindelijk zullen ze ook rapporten voor de openbaar aanklager moeten kunnen opstellen”, zegt de Nederlandse majoor Jeffrey van Horn op Kamp Holland. „Maar dat is een doel voor de lange termijn.” Het belangrijkste is dat de politie de bevolking een gevoel van veiligheid kan geven, en daarvoor zullen onder andere de corruptie en het drugsgebruik door agenten moeten worden uitgebannen.

Tegelijk moet worden gewerkt aan een betere samenwerking tussen leger en politie, constateren de internationale opleiders. Tussen beide instituten bestaat een natuurlijk wantrouwen. Gechargeerd: militairen denken dat alle agenten corrupt zijn, en agenten vinden dat militairen niet weten wat er speelt, omdat die meestal uit andere delen van het land komen. Agenten worden juist in de provincie gerekruteerd.

Deze maand zijn er in Tarin Kowt twee gewapende confrontaties tussen leger en politie gemeld, die zijn ontstaan na onbenullige ruzies. Daarbij zijn zeker vier burgers, en volgens sommige meldingen meer dan tien agenten en militairen gedood. Eén persoon belandde in de cel op de Afghaanse legerbasis: een soldaat die niet was komen opdagen toen hij tegen de politie moest vechten.

    • Hanneke Chin-A-Fo