Burgerprotest tegen luid zoevende wieken

Het is voor een televisiekijker niet eenvoudig de klimaattop in Kopenhagen te vermijden, als je dat al zou willen. Dag in dag uit wordt ons de noodzaak van koolstofdioxidereductie ingepeperd. Het effect zou wel eens averechts kunnen zijn, temeer daar veel programma’s twee weinig bevredigende strategieën volgen.

De eerste is het tegenover elkaar stellen van een deskundige die zegt dat het twee voor twaalf is en een klimaatscepticus die de betrouwbaarheid van al die wetenschappelijke bevindingen in twijfel trekt. Net als eerder, toen het om de gevaren van vaccinatie tegen baarmoederhalskanker of Mexicaanse griep ging, worden beide opvattingen als min of meer gelijkwaardig gepresenteerd en kan de kijker wegkomen met de gedachte dat de geleerden het weer eens niet eens zijn.

De tweede benadering is het direct aanspreken van de burger op zijn eigen verantwoordelijkheid. We moeten immers minder vliegen, vlees eten en stoken om de wereld te redden. Gisteravond begon de anderhalf uur durende special Kopenhagen voorbij, een coproductie van Netwerk (NCRV) en Tegenlicht (VPRO), met uit dat vaatje te tappen. De onvermijdelijke enquête onder een representatieve steekproef peilde zelfs de bereidheid om meer belasting te betalen voor huisdieren, want een hond of kat zou schadelijker zijn voor de planeet dan een SUV.

Nou, daar voelde een ruime meerderheid weinig voor. Maar het verzet gaat verder, zoals bleek uit een reportage over succesvolle acties van burgers in de Noord-Hollandse gemeente Zijpe tegen de komst van enkele nieuwe windturbines. Trillend van emotie betoogden omwonenden dat hun ‘thuis’ dreigde te worden afgepakt door het geluid van zoevende wieken. 74 procent van de initiatieven tot windenergie worden op lokaal niveau tegengehouden.

Vanaf dat moment begon de VPRO-toon die van de NCRV te overheersen en gingen drie deskundigen zelfs een rationeel debat aan over de beste manier om onwelgevallige maatregelen ingang te doen vinden. De Duitse filosoof Peter Sloterdijk opperde op film zelfs de mogelijke komst van „ecodictaturen”. Oud-minister van Milieu Pieter Winsemius (VVD) voelt meer voor een combinatie van peen, zweep en tamboerijn: beloning, straf en een mentaliteitsverandering.

De eerste van vijf programma’s onder de titel Expeditie Kopenhagen (VPRO/Llink) beloofde actuele informatie over de conferentie, maar er waren problemen met de accreditatie en met de verbinding, die midden in een gesprek op zwart ging. Er werd direct overgegaan tot de uitzending van de apocalyptische propagandafilm The Age of Stupid (VARA): meer een paukenslag dan een tamboerijn.

    • Hans Beerekamp