Almere en Den Haag wachten op PVV met gezicht

Als deelnemer aan de raadsverkiezingen in Almere en Den Haag geeft de PVV zich nog nauwelijks bloot. De lokale politiek slijpt de messen.

Den Haag : 15 december 2009 De Mescid-i Aksa Moskee aan de Wagenstraat, met op de achtergrond het stadhuis, de Hoftoren, de Nieuwe kerk aan het Spui en de ministeries van binnenlandse zaken en justitie. © foto Roel Rozenburg Rozenburg, Roel

„We” gaan het goed doen bij de raadsverkiezingen, liet Ehsan Jami zich onlangs ontvallen in het Haagse etablissement Dudok. De oud-voorzitter van het Comité voor ex-moslims, nu onafhankelijk raadslid in Leidschendam-Voorburg, zit de laatste tijd geregeld op de publieke tribune van de Haagse gemeenteraad. Het niveau valt hem niet mee, laat hij per e-mail weten. Hij wil niet bevestigen wat iedereen denkt: dat hij bij de raadsverkiezingen van 3 maart kandidaat is voor de PVV.

Vorige week maakte Geert Wilders in de talkshow van Andries Knevel bekend dat Tweede Kamerlid Sietse Fritsma PVV-lijsttrekker wordt in Den Haag. Het was het eerste en tot nu toe enige dat Wilders over de raadsverkiezingen naar buiten bracht, nadat hij in de zomer had aangekondigd alleen mee te doen in Den Haag en Almere. De meeste andere partijen hebben hun kandidatenlijsten en verkiezingsprogramma’s al enige tijd geleden bekendgemaakt. De uiterste datum is 19 januari.

Fritsma zegt voor Den Haag twintig kandidaten te hebben, „een afspiegeling van de brede volkspartij die we willen zijn, van moeder tot militair, en van student tot manager”. Jami maakt deel uit van de groep PVV-kandidaten voor de gemeenteraad óf voor de Tweede Kamer, zegt Fritsma. Op zaterdagochtend worden zij in het Kamergebouw getraind. De PVV maakt „naar alle waarschijnlijkheid” deze week kandidatenlijst en programma voor Den Haag bekend, aldus Fritsma.

In de stadhuizen van Den Haag en Almere is de PVV-deelname al maanden een hot issue. Bij de Europese verkiezingen in juni werd de PVV in beide steden de grootste: bijna 20 procent van de stemmen in Den Haag en 27 procent in Almere. Volgens een recente opiniepeiling zou de PVV bij de raadsverkiezingen in Den Haag 13 procent halen (omgerekend zes zetels) en drie partijen voor zich moeten dulden. In Almere zijn nog geen peilingen gedaan.

De opkomst bij raadsverkiezingen ligt in beide steden traditioneel laag, in Almere zo’n 10 procent onder het landelijk gemiddelde. Voor de PVV kan dit gunstig zijn, zegt politicoloog André Krouwel van de Vrije Universiteit, die in opdracht van Almere de achtergrond van niet-stemmers onderzocht. „Dit soort rechts-radicale partijen heeft een opkomstverhogend effect.” Wat ook helpt, is dat de PVV maar in twee steden meedoet. „Dat is heel slim. De PVV-stemmers daar gaan natúúrlijk stemmen, die zijn hartstikke vereerd. Zij mogen wel, anderen niet.”

Om een ‘onnatuurlijke uitslag’ te voorkomen, heeft Krouwel de gemeente aangeraden vooral de „matig tevreden niet-stemmers” naar de stembus te lokken. Hoe? Niet door iedereen een brief te sturen, zegt Krouwel, zoals burgemeester Annemarie Jorritsma bij de vorige raadsverkiezingen deed. „Enkelvoudig contact van een autoriteit met wie de ontvanger geen enkele binding heeft, is weggegooid geld.” Het werkt volgens Krouwel beter om „een mooie, grote dag” te maken van de verkiezingsdag, bijvoorbeeld met een festival. Of om mensen huis-aan-huis op te roepen te gaan stemmen. „Desnoods bied je aan hen even naar de stembus te brengen.”

Wat de PVV met beide steden wil, komt mondjesmaat naar buiten. Volgens Fritsma zal het Haagse verkiezingsprogramma „een afgeleide van onze landelijke standpunten” zijn. Hij wijst op de „vele” moskeeën in de stad. De PVV wil dat er geen nieuwe bijkomen. „En als in een moskee shariarechtspraak plaatsvindt, zullen we er alles aan doen om die te sluiten. In Den Haag zetten wij de strijd tegen de islamisering voort.”

De PVV wil verder subsidies op kunst en cultuur afschaffen, evenals de parkeervergunning, blijkt uit uitgelekte stellingen die de PVV inbracht voor het Kieskompas van Den Haag, een instrument dat de kiezer helpt zijn keuze te bepalen. Ook wil de PVV Den Haag referenda voor grote projecten.

In Almere lichtte bewoner Raymond de Roon, Tweede Kamerlid voor de PVV, een tipje van de sluier op in huis-aan-huisblad Almare. Volgens De Roon stevent Almere af op een faillissement en moet de stad bezuinigen op subsidies. Hij reageert niet op verzoeken om toelichting. Het is niet bekend of hij zelf verkiesbaar zal zijn.

Alphons Muurlink, lijsttrekker van de PvdA in Almere, is „benieuwd” hoe de PVV gaat uitleggen dat een buurthuis dicht moet, of dat kinderen van ouders met lage inkomens niet meer kunnen sporten. Een nadeel voor de PVV in Almere is volgens hem dat „de hele moslimproblematiek waar Wilders het over heeft” er niet speelt.

In Almere is het de Leefbaar-partij die zich volgens fractielid Vincent van der Velde opmaakt om „de rol te vervullen die Pechtold landelijk vervult”. Hij doelt op het verzet tegen Wilders waarmee D66-leider Pechtold zich succesvol profileert. Leefbaar Almere heeft volgens Van der Velde net als D66 „een links-liberaal” karakter, behalve op punten als veiligheid. „We zijn voor stadsmariniers.”

Kan het Almeerse D66 zelf de ‘rol van Pechtold’ niet vervullen? „Natuurlijk wel”, zegt lijsttrekker Cocky Kuipers. „Dat is onze lijn. Maar: Wilders doet hier niet mee, wij krijgen een PVV van Almeerders. Dat vind ik wel een verschil.”

Bij gebrek aan lokale PVV-tegenstanders bekritiseren de partijen in Den Haag en Almere Geert Wilders op punten die relevant zijn voor hun stad. De Haagse PvdA-lijsttrekker Jeltje van Nieuwenhoven vraagt zich af hoe hij de jeugdwerkloosheid wil aanpakken. „Over praktische oplossingen hoor ik hem nooit.” VVD-lijsttrekker Sander Dekker, wethouder van onderwijs, jeugd en sport in Den Haag, hekelt een voorstel van Wilders in AD Haagsche Courant om maximaal 50 procent allochtonen toe te laten in straten en wijken. „Waar gaan we beginnen, bij de even- of oneven nummers?”

Dekker stelde onlangs voor de gescheiden zwemuren voor mannen en vrouwen af te schaffen, waar vooral islamitische vrouwen gebruik van maken. „Opmerkelijk”, zegt CDA-lijsttrekker Karsten Klein. „De afgelopen drie jaar heb ik hem er niet over gehoord.” Wil Dekker de PVV de wind uit de zeilen nemen? Nee, het heeft niets met verkiezingen te maken, verzekert hij. „Deze discussie werd al in de tijd van Bolkestein gevoerd.” Volgens Dekker is het een principekwestie: publieke voorzieningen moeten zoveel mogelijk voor iedereen toegankelijk zijn.

De meeste partijen zijn sceptisch over samenwerking met de PVV, hoewel ze hun „positieve grondhouding” benadrukken. „Het is afwachten met wat voor ideeën de PVV op lokaal niveau komt”, zegt Karsten Klein. Volgens politicoloog André Krouwel is dat verstandig. Wel kan het vervolgens stemmen opleveren een coalitie met de PVV vooraf in of uit te sluiten, zoals PvdA-leider Bos afgelopen weekeinde deed. „De kiezer wil duidelijkheid.”

Alle gemeentepolitici beseffen dat de landelijke politiek de uitslag van de raadsverkiezingen grotendeels bepaalt. „Wij kunnen hoog of laag springen”, zegt CDA-fractievoorzitter Berdien Steunenberg in Almere. „Als Wilders in Den Haag een heel goede campagne voert, en Rutte en Balkenende laten het afweten, dan weet ik wel hoe de verkiezingen verlopen.”

    • Joke Mat
    • Brian van der Bol