70 centimeter hoog, 213 miljoen jaar oud

In 2004 vonden wandelaars in New Mexico botten van twee dinosaurussen.

Zij blijken nu een nieuwe stamboom te vormen, die ontstaan is in Zuid-Amerika.

De eerste dinosauriërs leefden meer dan 230 miljoen jaar geleden in Zuid-Amerika. Op dit continent ontstonden in relatief korte tijd ook drie belangrijke hoofdgroepen van dinosauriërs. Pas daarna verspreidden de reptielen zich wereldwijd over het vasteland van het toenmalige supercontinent Pangea.

Dat valt op te maken uit een nieuwe stamboom van vroege dinosaurusfossielen die paleontologen hebben gemaakt met behulp van het zeer complete skelet van de vleesetende dinosaurus Tawa hallae, een fossiel dat in 2004 ontdekt is in de Amerikaanse staat New Mexico. De ontdekking en de nieuwe stamboom zijn gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Science.

In de nieuwe stamboom hebben verschillende vroege Noord-Amerikaanse dinosoorten hun nauwste verwanten in Zuid-Amerika en dus niet dicht in de buurt. De soorten zijn niet ontstaan door geografische afzondering na het uiteenvallen van Pangea in verschillende deelcontinenten, maar al vóór die tijd in Zuid-Amerika. Paleontoloog Sterling Nesbitt van de universiteit van Texas denkt dat dinosaurussen ten minste drie keer, in afzonderlijke migraties naar Noord-Amerika zijn getrokken.

De drie hoofdgroepen van dinosauriërs die 230 miljoen jaar geleden in Zuid-Amerika al bestonden zijn de Ornithischia (met latere soorten als Triceratops en Stegosaurus), de Theropoda (vleeseters op twee poten, zoals Tyrannosaurus rex) en de Sauropodomorpha (waaronder grote dinosauriërs met lange nekken).

De 70 centimeter hoge Tawa is een Theropode. Twee bijna complete skeletten van deze nieuwe soort zijn in de afgelopen jaren opgegraven en geprepareerd, nadat wandelaars in 2004 op de botten waren gestuit. Bijzonder aan de 213 miljoen jaar oude fossielen zijn holtes in de ruggegraat en de schedel, vergelijkbaar met skeletholtes van moderne vogels. Dit kenmerk was tot nu toe alleen bekend van jongere fossielen.

Naast fossielen van Tawa bevat de vindplaats in New Mexico ook dinosaurussen die verwant zijn aan de in Noord-Amerika veel voorkomende Coelophysis en de Zuid-Amerikaanse Herrasaurus. Herrasaurus werd tot nog toe beschouwd als een vreemde soort die misschien al voor het ontstaan van de Theropoden van de hoofdlijn der dinosauriërs zou zijn afgesplitst. Op grond van gelijkenissen met Tawa wordt ook deze dino nu als een Theropode beschouwd.

    • Michiel van Nieuwstadt