Voor klimaat en nieuwe wereld

Binnen vergadert de politiek over de toekomst van het klimaat, buiten zetten actievoerders nog hoger in: ze willen de grondslag leggen voor een nieuwe wereld.

Detained demonstrators are seen lined up on a street in Copenhagen Saturday Dec. 12, 2009. The largest and most important U.N. climate change conference is underway in Copenhagen, aiming to secure an agreement on how to protect the world from calamitous global warming. (AP Photo/Thibault Camus) AP

Leonie van Nierop

Op het plein voor het Deense parlement in Kopenhagen werd zaterdag duidelijk hoe breed de klimaatproblematiek wordt geïnterpreteerd. Voor een protestmars naar het conferentiecentrum waar de klimaattop zijn laatste week ingaat, verzamelden zich niet alleen in groen gehesen medewerkers van grote milieuorganisaties, maar ook bonte clubjes Chinezen, Iraniërs en Tibetanen – elk met hun eigen boodschap. Hier klinkt het: ‘Free Tibet!’ En: ‘Free Iran!’ Twee Deense activisten dragen een laken met: ‘Troepen weg uit Irak en Afghanistan’. Ook Koerden zijn van de partij.

In de winterzon zoeken demonstranten hun eigen groep op. Die groepen vinden op hun beurt aanverwante groepen. De Nederlandse delegatie van de Internationale Socialisten staat tussen de Britse zusterorganisatie, de marxisten – te herkennen aan hun vlaggen met hamer en sikkel – en de maoïsten, die oproepen tot een revolutie der proletariërs. Met andere anti-kapitalisten en vakbonden vormen zij het ‘rode blok’.

Voor het leeuwendeel van de tienduizenden klimaatactivisten die zich in Kopenhagen hebben verzameld is sociale ongelijkheid het grote thema. Die is volgens hen onlosmakelijk verbonden met de opwarming van de aarde. De rijke landen zijn met hun industrieën immers niet alleen verantwoordelijk voor klimaatverandering, maar ook voor de kloof tussen rijk en arm (activisten spreken van ‘Noord en Zuid’) die door de klimaatverandering steeds groter wordt, zeggen ze.

Grote motor achter deze beweging is Climate Justice Action (CJA). Het is geen organisatie, maar een netwerk, wordt steevast benadrukt. Een gelegenheidscoalitie tussen verschillende netwerken over de hele wereld, die al maanden – via internet – bezig is met de mobilisatie van gelijkgestemden. Deze weken herbergt CJA duizenden demonstranten uit onder andere Brazilië, Zuid-Afrika en Bangladesh in grote sporthallen die door de overheid ter beschikking zijn gesteld.

Op het pleintje waar alcoholisten ‘s ochtends staan te kotsen in de vrieskou, verzamelen zich voor een voormalig kraakpand tientallen activisten bij tafels met biologisch ontbijt. Het is lauwe mueslipap met jam, uit een van de vijf mobiele keukens die uit Duitsland, Nederland en Zweden naar Kopenhagen zijn gereden. Ingrediënten komen van biologische boeren uit de omgeving. Koffie wordt getrokken in een grote ton, met een stoffen tas als filter.

Binnen liggen tussen blikken verf en spuitbussen mensen te slapen in de ruimte waar later workshops actievoeren en spandoek beschilderen worden gegeven. Mette Stenby (26) houdt als vrijwilligster een oogje in het zeil. De Deense zag een oproep op Facebook en aarzelde geen moment. „Natuurlijk help ik mee. Ik woon in Kopenhagen en identificeer me met radicaal links.” Ook uit Argentinië en Australië zijn vrijwilligers gekomen die het alternatieve mediacentrum bemannen, rechtsbijstand verschaffen, fietsbanden plakken of gewonde activisten bijstaan.

De organisatie zou gebaseerd zijn op platte structuren – hiërarchie is uit den boze. Het meisje van het traumateam wil eigenlijk niet met de pers praten, daar ze „in een collectief opereert”. Maar ze kan zeggen dat tientallen mensen zich hebben gemeld voor een praatje aan de tafel vol tampons en bonbons. De meeste mensen kwamen echter voor een kop koffie, of een dutje.

Vanochtend vroeg waren zeker twintig studenten rechten bezig aanklachten in te dienen tegen de Deense politie, die het afgelopen weekeinde ruim 1.200 actievoerders oppakte (zie inzet). Dat belet de activisten niet om vandaag naar het Deense ministerie van Defensie te trekken om daar het lot van klimaatvluchtelingen aan de kaak te stellen. Woensdag willen ze het conferentiecentrum bestormen om daar een alternatieve klimaatovereenkomst voor te leggen.

Maar anders dan in Seattle, waar activisten tien jaar geleden de top van de Wereldhandelsorganisatie verstoorden, is het in Kopenhagen niet de bedoeling om een klimaatakkoord te verhinderen. De pijlen zijn ook niet meer direct gericht op bepaalde regeringsleiders, specifieke bedrijven of grote instanties als het IMF en de Wereldbank. Deze activisten pleiten voor een verandering van ‘het systeem’.

„Wij hebben er genoeg van om te wachten tot regeringsleiders hun verkiezingsbeloften waarmaken. We moeten de macht terugpakken. Steeds meer mensen zien dat in”, zegt de Britse activist Daniel Spencer (28). „Wij zijn ervan overtuigd dat wat hier buiten gebeurt belangrijker is dan wat in het conferentiecentrum plaatsheeft. Daar verschijnt hooguit een slap principeakkoord dat toch niet wordt uitgevoerd. Hier bouwen we een stevig netwerk, tussen Noord en Zuid. Deze groep heeft de toekomst.”

Reportage en filmpjes van de demonstratie en de rellen op nrc.nl

    • Leonie van Nierop