Veel groenen, én een paar zwarten

In Kopenhagen zijn naast de grote milieuorganisaties allerlei andere activisten aanwezig.

Ook degenen die altijd in zijn voor rellen, zijn van de partij. De politie grijpt snel in.

Activists of the "Hit-The-Production" demonstration are surrounded by police near the Copenhagen Harbour November 13, 2009. Environment ministers tried to overcome rifts between rich and developing nations in Copenhagen on Sunday just days before a deadline for reaching a global pact on tackling climate change. REUTERS/Jens Norgaard Larsen/Scanpix Denmark (DENMARK - Tags: CIVIL UNREST POLITICS ENVIRONMENT) NO COMMERCIAL OR BOOK SALES. DENMARK OUT. NO COMMERCIAL OR EDITORIAL SALES IN DENMARK REUTERS

Op het plein voor het Deense parlement in Kopenhagen werd zaterdag duidelijk hoe breed de klimaatproblematiek wordt geïnterpreteerd. Voor een lange protestmars naar het conferentiecentrum waar deze en vorige week de klimaattop wordt gehouden, verzamelden zich niet alleen de grote milieuorganisaties, maar ook bonte clubjes Chinezen, Iraniërs en Tibetanen – elk met hun eigen boodschap. Hier klinkt het: ‘Free Tibet!’. En: ‘Free Iran!’.

In de bittere vrieskou zoeken demonstranten hun eigen groep op. Die groepen vinden op hun beurt aanverwante groepen. De Nederlandse delegatie van de Internationale Socialisten staat tussen de Britse zusterorganisatie, de marxisten – te herkennen aan hun vanen met hamers en sikkels – en de maoïsten, die oproepen tot een revolutie der proletariërs. Met andere anti-kapitalisten en de vakbonden vormen zij het ‘rode blok’.

Het gros van de optocht, waaraan tienduizenden mensen deelnamen, is groen. Greenpeace draagt een opgeblazen sneeuwpop mee en er is een pratende gorilla. Hier vinden de meeste individuen aansluiting. Ze krijgen borden uitgedeeld. ‘Er is geen planeet B’ en ‘Bla Bla Bla, action now’.

Ook de politie is goed vertegenwoordigd. Denemarken heeft rond de top zeker tienduizend agenten op de been. Voor de gelegenheid is een wagen met waterkanonnen ontworpe en zijn Zweedse helikopters en politieauto’s van Duitsland geleend.

Achteraan in de demonstratie lopen jongeren zonder borden, zonder slogan. De zogenoemde ‘autonomen’ of het ‘zwarte blok’ – herkenbaar aan zwarte, militante kleding – is aanwezig bij nagenoeg elk groot protest en altijd bereid tot rellen. Zij wilden zich niet bij de grote protestmars aansluiten en bereidden zich in zijstraatjes en parkjes voor op een confrontatie met de politie.

Dat duurt niet lang: nog geen uur na het begin van de mars sneuvelen de ramen van het ministerie van Buitenlandse Zaken en klinkt het geluid van explosieven. Molotovcocktails, zegt een vrijwilliger die het protest in goede banen moet leiden. Naast een ingeslagen ruit van een politiebusje ligt een steen. Dan zetten de agenten, die de menigte tot nu toe nog rustig gade sloegen, hun helmen op en komen uit alle hoeken en gaten bussen van de mobiele eenheid aangesneld. Een helikopter blijft hangen. De sfeer wordt direct grimmig. Jongens en meisjes trekken hun sjaal over hun neus – dat is in Denemarken bij demonstraties verboden. Ze maken stokken van de protestborden en versnellen hun pas.

De politie laat de ‘autonomen’ even doorlopen en omsingelt dan plotseling de staart van de demonstratie. Terwijl de rest van de stoet vreedzaam de weg vervolgt naar het conferentiecentrum, zo’n vijf kilometer buiten de stad, zitten een paar honderd autonomen in de val. Ze worden bij de polsen geboeid met tiewraps en in lange rijen op straat neergezet. Af en toe mag een arrestant onder begeleiding tegen de muur van een dierenspeciaalzaak plassen.

Binnen de afzetting worden de arrestanten een voor een in gele stadsbussen afgevoerd. Zij die blijven zitten, kermen. De vechtlust is van hun gezichten verdwenen. Ze hebben dorst, de billen slapen, hun voeten bevriezen. Ze roepen dat dit marteling is, dat hier mensenrechten worden aangetast, dat de agenten nazi’s zijn. De politie geeft geen kik en laat de pers vrij rondlopen. Ze verricht die dag bijna duizend arrestaties.

Dat weerhoudt de demonstranten er niet van om de volgende dag te mobiliseren voor een bezetting van de haven. Bij de verzamelplek, in het noorden van de stad, staat de ME al te wachten. Ditmaal zwermen er twee helikopters boven de honderden demonstranten. Een tas met breekijzers wordt in de geluidswagen gegooid, de politie zet de helmen op, de menigte begint te lopen en dan begint het spel weer van voren af aan.

Uit de geluidswagen klinkt pompende hiphop. Een stem roept: ‘De straat is van ons’ en ‘Fuck the police’ Tientallen politiebussen rijden mee, agenten draven langs. Tot de stoet de pas wordt afgesneden. Omsingeling. Geschreeuw. Een groepje sprint weg, maar de politie is goed georganiseerd en heeft de boel snel onder controle. Er volgen opnieuw arrestaties, nu met behulp van pepperspray.

Activisten vinden dat de politie overdrijft in haar kordate optreden. Ze lokt geweld uit, zeggen ze. Maar het waren de activisten die een oproep voor de illegale bezetting, plus verzamelplaats, pontificaal op internet plaatsten. Een nieuwe oproep, om woensdag het conferentiecentrum binnen te dringen, staat al online.

Bekijk filmpjes van de demonstratie en de rellen op nrc.nl

    • Leonie van Nierop