Ik betaal voor de 1ste klas en krijg de herrie van de 2de

Reizigers die rust willen, kiezen voor de eerste klas. Door aanbiedingen van de NS zitten die coupés vaak overvol. Intussen betaal ik steeds meer, zegt Jeannette van Ditzhuijzen.

Jaarlijks stijgen de prijzen van de treinkaartjes met een percentage dat nooit boven de gemiddelde stijging van de kosten van levensonderhoud mag uitkomen. Helaas geldt dat alleen voor de beschermde kaartsoorten. De eersteklasjaarkaart van de NS valt hier bijvoorbeeld buiten. Kostte een NS-jaarkaart eerste klas voor twee personen net voor de introductie van de euro (in 2001) nog 6.020 gulden, in 2009 is de prijs 6.501 euro, een prijsverhoging van bijna 140 procent in acht jaar tijd.

Het product ‘eerste klas’ is in diezelfde periode met sprongen achteruitgegaan. Hoewel de NS dik verdient aan de vaste klanten, wil ze nog meer mensen in de eerste klas hebben, wellicht omdat een deel van de vaste klanten door de exorbitante prijsstijgingen is vertrokken.

Om passagiers te lokken biedt de NS de ‘losse’ reizigers een hele dag eerste klas voor twee personen aan voor 39,50 euro. Het lijkt een tijdelijke aanbieding, maar is inmiddels structureel geworden: in de zomer heet het zomertoer, daarna komt de herfsttoer en in het voorjaar noemt de NS het de lentetoer. Het wachten is op de wintertoer, dan kun je dus het hele jaar door voor een spotprijs in de eerste klas zitten. Was deze aanbieding aanvankelijk alleen in het weekeinde geldig, tegenwoordig mag je elke dag voor een koopje op pad, zolang je op werkdagen maar na negen uur reist.

Uit NS-onderzoek in 2005 onder eersteklasreizigers blijkt dat rust de belangrijkste reden is om voor de eerste klas te kiezen. Door de speciale aanbieding van de NS verdwijnt die nu juist. Daarvoor in de plaats krijgt de vaste klant volle eersteklascoupés, vooral in het weekeinde. Het is soms zo vol dat je moet staan. Ook is het gedaan met de stilte en de rust wanneer gezinnen met kinderen en vrouwenclubjes een dagje goedkoop op pad gaan.

Ik begrijp volledig dat de NS zijn vaste eersteklasreizigers geen rust kan garanderen. Tijdens de spits of wanneer andere treinen zijn uitgevallen, is het drukker dan normaal, maar dat is overmacht. Waar het hier om gaat, is dat de NS de eersteklascoupé bewust degradeert tot een rumoerige tweedeklascoupé en daarbij voorbijgaat aan de vaste klanten die dik 500 euro per maand uitgeven voor rustig reizen. We betalen dus voor de eerste klas, maar krijgen de drukte en de herrie van de tweede.

Ik gun iedereen een zitplaats in de eerste klas, maar begrijp niet waarom de vaste klanten daarvoor de prijs moeten betalen. Wij zijn voor de NS een soort melkkoe geworden, in plaats van gewaardeerde klanten die af en toe eens in de watten worden gelegd. Als beloning voor onze trouw mochten we het afgelopen jaar weer 6,6 procent meer voor de jaarkaart betalen dan in 2008.

Dan toch maar de auto? Het wordt met deze tarieven wel erg aantrekkelijk om de trein op te geven en te kiezen voor de rust van een eigen auto. En als ik heimwee heb naar de trein, neem ik wel een lentetoer.

Jeannette van Ditzhuijzen is freelance journalist en frequent treinreiziger.

    • Jeannette van Ditzhuijzen