Schisma bij Duitse zwartkoppen door Engelse voederhuisjes

Zuid-Duitse zwartkoppen staan aan het begin van een splitsing in twee soorten, zeggen biologen uit Freiburg in Current Biology. De vogels overwinteren traditioneel in het zuiden van Spanje, maar een deel kiest nu voor Engeland en ontwikkelt daardoor andere eigenschappen. Volgens een van de onderzoekers, Martin Schaefer van de universiteit van Freiburg, komt dat door het bijvoeren in Engelse tuinen.

Volgens Schaefer kwamen er altijd al zwartkoppen ’s winters in Engeland terecht, maar hadden ze daar weinig kans om te overleven. Totdat voederhuisjes en andere vormen van voedselhulp populair werden. Inmiddels trekt vanuit Zuid-Duitsland en Oostenrijk 10 procent van de zwartkoppen niet naar het zuidwesten maar juist naar het noordwesten. Dat is pakweg half zo ver en in Engeland vinden ze een gedekte tafel.

Schaefer en de zijnen hebben vastgesteld dat als de zwartkoppen in het voorjaar terugkeren in Zuid-Duitsland en omstreken, de ‘Engelse’ populatie het eerst verschijnt. Deze vogels hebben een grotere kans met elkaar te paren, ook al doordat ze de aantrekkelijkste territoria innemen en dus bij elkaar in de buurt terechtkomen. Uiterlijk beginnen de twee groepen van elkaar af te wijken. Zwartkoppen die in Engeland overwinteren hebben smallere snavels, doordat ze geen Spaanse vruchten hoeven te verwerken en meer zaden, insecten en vet eten. Hun vleugels zijn minder spits, wat ze minder geschikt maakt voor lange afstanden en grotere wendbaarheid oplevert.

Uit bloedonderzoek van de zwartkoppen blijkt dat de populaties inderdaad genetisch uit elkaar drijven, maar dit is alleen nog een statistisch effect. Ze kunnen nog wel met elkaar paren en doen dat soms ook.

Herbert Blankesteijn

    • Herbert Blankesteijn