Pechstein slaagt niet maar vecht door

Claudia Pechstein slaagde er in Salt Lake City niet in zich te plaatsen voor de Spelen. De Duitse moest in de top-acht eindigen maar werd bij haar verrassende rentree dertiende.

Germany's Claudia Pechstein reacts after competing in the women's 3000-meter race at the World Cup speedskating competition at the Utah Olympic Oval on Friday Dec. 11, 2009, in Kearns, Utah. (AP Photo/Colin E Braley) AP

Alle ogen op en rond de ijsbaan waren op haar gericht, toen Claudia Pechstein gisteren startte in de eerste rit van de drie kilometer bij de wereldbekerwedstrijden in Salt Lake City. Zou de vijfvoudig olympisch kampioene in haar eerste race sinds haar schorsing de kans grijpen die de Zwitserse rechter deze week bood om zich alsnog te plaaten voor Vancouver? De Duitse routinier streed dapper maar slaagde niet. Ze eindigde in 4.04,59 als dertiende, terwijl de Duitse bond een plaats in de top acht als eis stelt voor olympische deelname.

„Ik wil de internationale schaatsunie ISU hartelijk bedanken dat ze mij in de kou hebben laten staan”, zei Pechstein na afloop cynisch tegen persbureau ANP. In juli werd de regerend Europees kampioen door de ISU voor twee jaar geschorst wegens bloeddoping. Ze ging in beroep bij het internationaal sporttribunaal (CAS), dat op 25 november besloot de straf te handhaven. Een spoedappèl bij de Zwitserse federale rechter had begin deze week wel succes. Hij oordeelde dat de vijfvoudig olympisch kampioene in elk geval de mogelijkheid moest hebben om zich te kwalificeren voor de Spelen van Vancouver, in afwachting van een definitieve uitspraak in januari.

De schaatswereld schrijft Pechstein al af. „Dit is een eenmalig optreden”, zei het Nederlandse ISU-bestuurslid Jan Dijkema gisteren in de Volkskrant. „We zien haar dit weekeinde in Salt Lake voor de allerlaatste keer rijden.” Ingrid Paul, coach van Canada, gaf voorafgaand aan de 3.000 meter al aan dat haar pupillen de regerend Europees kampioene „respectloos” zouden benaderen. NOS-commentator en oud-topschaatser Bart Veldkamp zei dat hij ervan moest overgeven. „Dit is een ziekmakende affaire. Ze mag schaatsen maar het is bewezen dat ze heeft vals gespeeld.”

In wetenschappelijke kring is het CAS-oordeel echter omstreden. Pechstein (37) werd als eerste sporter veroordeeld op basis van het biomedisch paspoort, zonder dat daadwerkelijk sporen van verboden middelen werden aangetoond. In haar geval was sprake van schommelingen en hoge waarden in het aantal jonge bloedcellen (reticulocyten), wat kan wijzen op bloeddoping. Dopingbestrijders en sportbestuurders willen de ‘biopas’ zo snel mogelijk invoeren als nieuwe opsporingsmethode. Experts twijfelen aan deze vorm van indirect bewijs.

De Deense wetenschapper Rasmus Damsgaard, die als dopingbestrijder is ingehuurd door de wielerploegen van Bjarne Riis en Lance Armstrong, leverde een ontlastende verklaring voor Pechstein. „Gebruik van verboden middelen of methoden kan niet worden vastgesteld.” Het CAS schoof zijn oordeel terzijde omdat het een dag te laat was ingediend. De Zwitserse wetenschapper Pierre-Edouard Sottas, grondlegger van de biopas, werd ook niet als getuige gehoord. Volgens de Nederlandse chemometricus Klaas Faber is bij de veroordeling van Pechstein uitgegaan van een betrouwbaarheidspercentage van 95, in plaats van de door Sottas vereiste 99,9. „Wetenschappelijk bedrog, grenzend aan fraude”, oordeelt Faber.

Pechstein zelf heeft moeite om zich in dit krachtenspel staande te houden. In juli hield haar omgeving het hart vast, toen ze twee dagen lang voor iedereen onvindbaar was. In november had ze haar emoties nauwelijks in bedwang bij een bezoek aan de wereldbekerwedstrijden in Berlijn. Na het CAS-oordeel was ze volledig uit het veld geslagen. „Tot ze me maandagavond opbelde en vroeg of ik de volgende ochtend naar de baan wilde komen”, zegt haar trainer Achim Franke. Daar vernam ze dinsdagochtend het besluit van de rechter. „Ik neem een fototoestel mee om de gezichten te fotograferen van de Nederlandse schaatssters”, zei ze bij vertrek provocerend in Bild Zeitung.

In haar eerste race van het seizoen toonde Pechstein gisteren vechtlust. Maar uiteindelijk kwam ze ruim tekort op de toppers van dit moment, van wie Martina Sáblíková in 3.56,29 won, voor de jonge Duitse Stephanie Beckert (3.57,78), de Canadese Kristina Groves (3.58,67) en Ireen Wüst (4.01,00). Pechstein bleef wél onder de internationale eis voor deelname aan de olympische vijf kilometer (4.10). „Denk maar niet dat dit mijn laatste wedstrijd was”, zei ze na afloop strijdlustig. „Ik blijf doorvechten.”

    • Maarten Scholten