'Elke generatie denkt dat hij slimmer is dan de vorige'

Dat de jongste generatie een lamlendig, ongeïnteresseerd en op zichzelf gericht stelletje is, geloof ik graag. Het lijkt me alleen zo moeilijk om te onderzoeken.

„Dag jongeman, wij peilen de opvattingen van jongeren tussen de 15 en 22 jaar.”

„Lekker boeiuh.”

„Zou je een aantal vragen willen beantwoorden?”

„Wat krijg ik ervoor?”

„Een boekenbon.”

„Een wát?”

De onderzoekers van bureau Motivaction lieten zich niet ontmoedigen en presenteerden vorige week het boek De grenzeloze generatie – verwijzend naar de hedendaagse 15- tot 22-jarigen. Conclusie: tieners van nu zijn vooral gericht op „uiterlijkheden, kicks, status en geld” – waarmee direct ook het boek zelf was samengevat, want dat had een hoog glossygehalte, een opzwepende conclusie, een narcistische aanbeveling op de kaft en een pittige prijs. Grapje natuurlijk, maar ik zeg het niet zonder reden: Motivaction is namelijk een commercieel onderzoeksbureau – en de ervaring leert dat onderzoeken met winstoogmerk meestal net iets dramatischer uitpakken dan gemiddeld, zoals reclamemaker Maurice de Hond de PVV ook altijd vijf zeteltjes hoger en het kabinet zes zeteltjes lager inschat dan andere peilers. Kwestie van nieuwswaarde creëren. Slim dus van Motivaction om in het voorwoord de jongste generatie „een sociale tijdbom” te noemen, want dat haalde pardoes de voorpagina van De Volkskrant.

Jammer, want het boek bevatte interessantere inzichten – over de opkomst van de Nieuwe Conservatieven bijvoorbeeld. Maar waar de onderzoekers nu juist de mist ingingen, was waar ze dachten ‘trends’ te ontwaren.

Zo werden de antwoorden van de grenzeloze generatie (na 1986) vergeleken met die van de oudere generatie (voor 1970) en de pragmatische generatie (1971-1985). Wat bleek? De jongste telgen zijn egoïstischer, oppervlakkiger, onverantwoordelijker en asocialer dan hun voorgangers. Aldus werd de suggestie gewekt dat het, van generatie op generatie, ‘de verkeerde kant opgaat’.

Maar wie nuchter kijkt, ziet een doodnormale levensloop. Als tiener ben je met jezelf, je uiterlijk en je status bezig. Dan, op je dertigste, groeit het verantwoordelijkheidsbesef. En twintig jaar later probeer je al je levenswijsheid aan je kinderen over te dragen. Zoals George Orwell dat proces samenvatte: „Elke generatie denkt dat hij slimmer is dan de generatie ervoor – en wijzer dan die erna.”

Maar eigenlijk zijn we allemaal hetzelfde.