Betrokkenheid en burgerschap

Joris Luyendijk speelt met nieuwe journalistiek. Deze week met hulp van betrokken lezers.

Brink, Lars van den

Wat een week. Alles raakt op stoom. Donderdag 3 december was op de redactie in Rotterdam de eerste bijeenkomst van de jury van de elektrische scriptieprijs 2010. Het voelde als een collectieve blind date; onbekende gezichten en een hoge inzet. Zoals u waarschijnlijk bent vergeten, had ik een prijs uitgeloofd voor de afstudeerscriptie die de kennis over elektrische auto’s het meest vooruithelpt. Voor 5.000 euro konden lezers een plaats kopen in de jury, zodat we opgeteld bij mijn bijdrage van eenzelfde hoogte een lekker prijzengeld zouden hebben. Ik had gehoopt op drie juryleden, maar het zijn er meer dan tien!

Daar druppelden ze binnen, vorige week donderdagavond. Ik was superbenieuwd, we deden een voorstelrondje, en het bleek de leden grofweg om drie dingen te gaan. De wetenschap. Interesse in het experiment van zo’n jury. En diepe betrokkenheid bij duurzaamheid. Zoals één jurylid zei: „Het klinkt theatraal, maar toen ik in de ogen van mijn eerste kleinkind keek, besefte ik: jij haalt misschien de 22ste eeuw. Toen heb ik mij op duurzaamheid gestort.”

De meeste juryleden bleken gesteld op hun privacy, dus ik ga hier niet breed uitweiden, ook omdat zij dit stukje waarschijnlijk weer lezen en dan wordt het klef, of meta, of meta-klef.

Onwillekeurig dacht ik wel: als iedere gespecialiseerde redacteur van een kwaliteitskrant zo’n scriptieprijs organiseert sla je vier vliegen in één klap. Door zo’n jury ontmoet je allerlei mensen die met jouw specialisme bezig zijn. Via de scripties volg je de ontwikkelingen in de wetenschap. Je hebt geweldige stof om over te schrijven. En de krant heeft in de juryleden en insturende studenten jaarlijks honderden ambassadeurs.

Ik zou nu kunnen schrijven: vindt u dit ook, mail dan naar nrcaandescriptieprijs@gmail.com en we schrijven maandag persgeschiedenis. Maar dat doe ik toch maar niet. Die gedachte net was namelijk een impulsieve suggestie, net als vorige week, toen ik opperde dat NRC een lezerscoöperatie moest worden. Nu zijn we vijf dagen verder en op dit moment, dinsdagavond kwart voor negen, zijn er tweeduizend mails binnengekomen van lezers die zo’n coöperatie serieus nemen en zeggen: doen! Maar ik weet net zoveel van fusies en bedrijfsovernames als Jomanda over oncologie. Het was noch een grap, noch een serieus voorstel. Het was een impulsieve suggestie, maar als ik van die tweeduizend mails één ding heb geleerd, dan is het dat Nederland niet slechts bestaat uit ‘calculerende burgers’. Bijna iedereen verwoordde zijn steunbetuiging in termen van burgerschap. (Op nrc.nl/weekblad schreef ik afgelopen maandag meer over mijn impuls: zie daar.)

Het is even wennen, al die reacties van lezers over van alles. Ik krijg nu soms mails van mensen die zich naar mijn indruk bewust zo beledigend mogelijk uiten, in de kennelijke hoop dat ik daarover dan met naamsvermelding schrijf. Ze eindigen in ieder geval hun kanonnades (‘oppervlakkig’, ‘u kunt dit niet’) dat ik heus hun tekst en gegevens mag gebruiken in deze column. Alternatieve hypothese: ze vinden mij echt niks. Maar zelf vind ik ook zoveel mensen niks en die ga ik daarvan toch ook niet per mail op de hoogte stellen?

Over die oppervlakkigheid: deze pagina bevat maximaal 760 woorden. Dus ik moet kiezen tussen onderwerpen oppervlakkig behandelen, of ze niet behandelen. Ik kies hier dan voor niet behandelen, er wordt al genoeg oppervlakkige onzin over duurzaamheid uitgekraamd.

A propos: ziet u ook parallellen tussen de samenzweringstheorieën over 9/11 en het klimaatcomplotdenken? In beide zienswijzen kan een sinistere coalitie van corrupte experts en cynische politici niet meer toegeven hoe het echt zit. Wie profiteerde van 9/11 en de War on Terror? Israël! Nou, dan zit die erachter. Wie profiteert van de klimaatzorgen? Al Gore! Nou, dan heeft-ie dat verzonnen. En uiteraard zullen politici dit nooit toegeven, want politici zijn naïef of hebben hun geloofwaardigheid inmiddels verbonden aan de officiële lezing.

Hoe dan ook. Ik begin volgende week een blog waarmee ik wél de diepte in kan. De opening van dat blog wordt gevormd door het laatste hoogtepunt van deze week: de eerste bijeenkomst van een expertpanel! Drie van ’s lands beste deskundigen over elektrische auto’s bogen zich een middag lang over de vergelijking qua CO2-uitstoot van elektrische auto’s en benzineauto’s. Uiteindelijk kregen we het over transitie- en informatieparadoxen, over systeemafbakening en co-evoluties van de mobiliteits- en energie-infrastructuur.

Het was een uitputtende sessie en toch ging ik vol energie per elektrische trein en biologische fiets terug naar

huis in Amsterdam. Het was al wat later, en het zachte geel van de lantaarns wiegde in het inktzwart van de grachten. Wat kan ons land mooi zijn.

En volgende week meer over de experts en het blog.

Andere en eerdere afleveringen staan op nrc.nl/weekblad

    • Joris Luyendijk