Sommige parels blijven verborgen

Alles is beschikbaar, zou je zeggen, in deze tijd van internet en verzendbedrijven als Amazon, die het mogelijk maken al het moois wat in de wereld verschijnt aan cd’s of dvd’s ’s anderdaags thuis te hebben, of te downloaden. Maar nee. Er zijn nog steeds kunstuitingen van betekenis die een verborgen bestaan leiden. En dan niet omdat ze niet zijn ontdekt, of erkend. Maar omdat ze, om uiteenlopende redenen, aan de gewone distributiekanalen zijn ontsnapt.

Voorbeeld 1: een cd. Een van de meest intrigerende platen van 2009 is Danger Mouse and Sparklehorse present: Dark Night of the Soul. Danger Mouse is het alias van Brian Joseph Burton, een producer die voor dit album een indrukwekkende lijst artiesten bijeen heeft weten te brengen: The Flaming Lips, Julian Casablancas, The Strokes, Iggy Pop, Suzanne Vega, noem maar op.

Helaas, het album kan niet worden uitgebracht, omdat Danger Mouse al jarenlang mot heeft met de internationale platengigant EMI. Het conflict lijkt terug te gaan tot 2004, toen Danger Mouse een instrumentaal remixalbum uitgebracht, The Grey Album, gebaseerd op de instrumentale partijen van The White Album van The Beatles uit 1968. EMI was not amused.

Via de website www.dnots.com is het mogelijk om Dark Night of the Soul te bestellen. Je krijgt dan een onbeschreven cd-r thuis. De onuitgesproken, want illegale suggestie is dat de gebruiker de muziek maar ergens moet downloaden en die vervolgens op het schijfje moet zetten. De plaat is geheel legaal te beluisteren op de site van de Amerikaanse publieke radio, www.npr.org, maar die bestanden kunnen niet worden gedownload. Het blijkt fascinerende, donkere muziek, een beter lot waardig.

Voorbeeld 2: een film. De speelfilm Deep Throat uit 1972 staat bekend als de eerste, geslaagde poging om een pornografische film ingang te laten vinden in het reguliere bioscoopbedrijf in de Verenigde Staten. Maar het was niet de eerste poging. In 1971 ging in een aantal bioscopen in New York en andere Amerikaanse steden The Telephone Book in première, de enige speelfilm van regisseur Nelson Lyon, die daarvoor en daarna alleen reclamefilms draaide. Dit pornografische werkje behelst het verhaal van een door Sarah Kennedy gespeelde dame die ‘het meest obscene telefoontje ooit’ ontvangt, en dan lukraak door de grote stad op zoek gaat naar de man die ze aan de lijn had, met voorspelbare gevolgen.

Wie de film nu bestelt op www.hello-film.com – de enige mogelijkheid en een Duitse site want het zijn Duitsers die de film hebben herontdekt – merkt dat The Telephone Book veel interessanter en grappiger is dan Deep Throat. De films hebben trouwens gemeen dat zij de pornografie verpakken als satire op pornografie.

Maar in 1971 ging bijna niemand naar The Telephone Book, hoewel hij in de kranten gewoon, en niet ongunstig was besproken. De film raakte in de vergetelheid.

Dat had anders kunnen zijn wanneer de makers van The Telephone Book niet een door de legendarische kunstenaar Andy Warhol gespeelde bijrol uit de film hadden gesneden. Elke snipper Warhol is tegenwoordig immers goud waard. Hij deed mee omdat een aantal bijrollen wordt vertolkt door hippe dames uit zijn Factory. Maar Warhols scène hield het verhaal te veel op, vonden de filmmakers, en gooiden het ruwe materiaal weg. Zelden is de kans op eeuwige roem lichtvaardiger verspeeld.

    • Raymond van den Boogaard