Jarig Klangforum met storm op zee en hamertje tik

Klassiek Klangforum Wien o.l.v.Sylvain Cambreling. Werken van Neuwirth, Billone en López. Gehoord: 10/12 Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam.***

Net zoals het doodnormaal is dat internationale toporkesten als de Wiener Philharmoniker hun opwachting maken in het Concertgebouw, komen nu alle topensembles voor eigentijdse muziek langs in het Muziekgebouw aan ’t IJ. Gisteravond was de ‘Wiener’ onder de ensembles te gast: Klangforum Wien, dat 25 jaar bestaat, speelde drie wereldpremières. In februari is het ensemble opnieuw in Amsterdam, dan klinken nog eens vier van de in totaal 25 wereldpremières die het ensemble in zijn jubileumjaar brengt.

Het eerste stuk is meteen ook het beste. In Un posto nell’acqua verklankt componiste Olga Neuwirth (1968) op overtuigende wijze de indrukken die ze op volle zee opdeed, onder meer tijdens een vaart naar de Noordkaap. Met golven, motorgepruttel, flarden verwaaide muziek en een opstekende storm maakt ze er af en toe een maritieme soundscape van. Het indrukwekkende schuilt echter in de opgeroepen sensaties van desolate leegte, weidsheid en grootse natuurkrachten waarbij de mens zich onmetelijk klein voelt.

In Verticale muto van Pierluigi Billone (1960) mag het ensemble zich uitleven in het betere klik-, tik- en ruiswerk, met op de achtergrond een trombone die vervreemdende glijvluchtjes uitvoert. Vooral klankmatig inventief: een bijna onhoorbaar met de polsen klappen door het hele ensemble, geribbelde stokken over cello- en contrabassnaren, hamertje tik op de piano. Maar het stuk mist vorm.

Andersom is het bij de 1. Symphonie für kleines Kammerorchester van Jorge E. López. De vierdelige symfonische vorm was overduidelijk aanwezig, compleet met scherzo. Maar juist op lokaal niveau ontbrak het aan verfijning. De talloze dik aangezette glijvluchten deden ouderwets aan.

De Weense musici spelen ernstig en gedegen. Gelukkig blijken ze ook nog te kunnen lachen: Cambreling draait voor hij het laatste stuk begint met veel gebaar de grote partituur om - die is op zijn kop neergelegd.