Ecologisch sprookje met eetbaar groen

Tentoonstelling Domesticated Wilderness, t/m 20 december in Platform 21, Prinses Irenestraat 19, Amsterdam. Do-zo 12-18u. Inl: www.virtueel-museum.nl, 020-6448644***

De Zuidas, het nieuwe zakendistrict van Amsterdam, moet een visitekaartje worden van de stad. Er verrijzen steeds meer kantoortorens en kunst krijgt tot taak de zielloze omgeving leven in te blazen. Het Virtueel Museum Zuidas is belast met de opdracht hier een levendig cultureel klimaat te scheppen. Dat is ook goed voor de economie, vermeldt het museum op de website. Maar het is geen gemakkelijke opgave.

Op dit moment is in de expositieruimte Platform 21 Domesticated Wilderness te zien, georganiseerd door Virtueel Museum Zuidas. De tentoonstelling gaat over ecologie en groen in de grote stad. Vijftien kunstenaars en ontwerpers toverden de ruimte met behulp van groen en glas om tot een kristallen sprookje. Ze ontwierpen glazen sculpturen met planten erin, plaatsten reageerbuisjes met glasgeblazen koraalvormen op schappen en voedden planten met glas en textiel. Het geheel heeft dezelfde hightech-uitstraling als het omringende Amsterdamse zakendistrict.

Een zachte vrouwenstem vult de koepelvormige tentoonstellingszaal. Ze hoort bij de muurvullende videoprojectie Farm Fountain, van Ken Rinaldo en Amy Youngs. De fontein is een eco-systeem van glazen bollen waarin basilicum groeit en tilapia’s zwemmen. Allemaal eetbaar. De flora en fauna vormen een uitgedokterde microkosmos die eruitziet als een samensmelting van Murano-kroonluchters.

Deze fonkelende tentoonstelling laat zien hoe kunst het boekweitgruttenimago van ecologie kan opkrikken. Maar kan het dat ook doen voor het omringende stadsdeel waarvoor dit kunstproject bedoeld is?

Zelfs op een niet al te koude zondagmiddag is het uitgestorven bij de expositie. Elk weekend is het rustig, zegt de suppoost, en doordeweeks ook. Hij is er niet rouwig om dat Platform 21 eind deze maand definitief zijn deuren sluit. Het pand werd ruim drie jaar lang gevuld met designtentoonstellingen, die dit najaar al stopten. De huidige presentatie is een incidenteel ‘gastoptreden’ van het Virtueel Museum Zuidas.

De Zuidas, een kunstmatig ontworpen wereld van glas, stenen, beton en staal, lijkt dé plek voor een kunst- of designplatform. Er waren zelfs plannen om hier een designmuseum te laten verrijzen. Design geldt in Nederland sinds de successen van Droog en Dutch Design als pr- en exportproduct. Het past in een wereldbeeld van maakbaarheid, waarin het menselijk leven aan mensenhanden wordt onderworpen om schoonheid en weelde te scheppen. Klinkt mooi, maar zonder bezoekers schiet je je doel voorbij. Het Virtueel Museum gaat daarom voortaan op locatie projecten verzorgen. Als de berg niet naar Mohammed komt, komt Mohammed naar de berg.

Het is niet gemakkelijk om een nieuw gebied te bezielen. Toch is kunst juist in Nederland al generaties een enthousiaste partner in grote nieuwbouwplannen. Vijftig jaar geleden ondersteunde het de wederopbouw, met architectuurgebonden sculpturen, nu heet het ‘city branding’. Domesticated Wilderness doet daaraan mee. Er staan een glazen kas en fauteuil, een kleurrijk plantenlaboratorium vol glas en lampen. Ze glinsteren als de glazen façades van de kantoortorens buiten.

Maar met de constatering dat kunst puur sierwerk is, doe je de tentoonstelling tekort. De exposanten pakken ook een thematiek aan die ertoe doet. Groen is een probleem in de stad. Wereldwijd zoeken steden naar alternatieve voedselvoorziening en duurzaam groen. Het wordt tijd dat de kunst die buiten zijn ivoren torens treedt, verder kijkt dan een vermeend economisch nut. Kunst kan meer.

Stel je voor. Als er ooit textiel etende planten in de winkel komen of basilicumplantages in de lobby’s van kantoorgebouwen, dan hebben we dat aan de kunsten te danken. En dan hoeft kunst niet weg te kwijnen in slecht bezochte tentoonstellingen.