Dexter + Emma, Maddy en Jasmine van jaar tot jaar

David Nicholls: One Day. Hodder & Stoughton, 435 blz. € 17,95

Verscheen er eerder een roman die zich in twintig jaar op een en dezelfde datum afspeelt, en waarbij de andere 364 dagen over de schouder waarneembaar blijven? Al dan niet origineel: David Nicholls koos ervoor om telkens 15 juli, van 1988 tot 2007, te gebruiken voor zijn roman. In romans wordt zelden het verhaal van dag tot dag verteld, maar dat het hier van jaar tot jaar gebeurt, geeft een zwierige snelheid.

Als de vertelvorm per jaar gebruikelijker was, en dus minder overrompelend, zou de neiging om aanmerkingen te maken op Nicholls’ toepassing wel iets sterker worden, in het bijzonder op de verdeling van de aandacht tussen de twee hoofdpersonen. Dexter Mayhew en Emma Morley studeren beiden op 15 juli 1988 af en beginnen een relatie die, omdat de ouders Mayhew ’s avonds met de zoon gaan eten, pas later vervuld wordt in bed en in brieven en vakanties en ruzies en na achttien jaar bekroond wordt met een huwelijk. In die tijd horen wij behalve over ouders, vrienden, zakenrelaties en voorbijgaande minnaars veel over henzelf, in een betwistbare verdeling: heel wat meer over Dexter dan over Emma. Eerst ligt dat voor de hand omdat hij meer beleeft in zijn rol van tv-presentator, overal bekend en door alle meisjes bewonderd. Na een jaar of tien wordt het minder aannemelijk omdat hij bij de televisie uit de gratie raakt en een rommelig leven leidt met kleine baantjes en onbeheerst drankgebruik.

Hoewel Nicholls hem in zijn rol van verlopen publieksheld met veel animo blijft beschrijven, wint dan bij de lezer de gedachte terrein dat Emma eigenlijk meer aandacht verdient. Zij heeft goed werk gedaan op scholen, schreef boeken en woonde een tijd in Frankrijk waar zij een liefde die haar niet beviel bekwaam beëindigde, en nu Dexter zijn jeugdige charme kwijt is, ziet zij er ook veel aantrekkelijker uit dan hij. Zou dat komen doordat Nicholls, al werkt hij nog zo veel productiever en gedraagt hij zich misschien nooit zo losbandig, zich als man toch makkelijker in Dexter kan verplaatsen dan in zo’n aantrekkelijke vrouw?

Het zou begrijpelijk zijn, en al is het jammer dat we niet nader tot Emma worden gebracht, de roman blijft een toonbeeld van ongegeneerde vertelkunst, erg moeilijk weg te leggen, hoeveel andere belangrijke boeken en bezigheden ook voorrang opeisen. Dat geldt zelfs wanneer het verhaal tegen het eind ingewikkelder wordt doordat Nicholls zich niet meer aan de volgorde van de jaren houdt en fragmenten van de vroegere geschiedenis van Dexter en Emma tussen de latere inzet, in 2006 en 2007. De regelmaat van het verhaal is dan ook verbroken door een gebeurtenis die volgens traditioneel gebruik niet bij voorbaat aan ons meegedeeld moet worden. Emma komt daar niet meer in het zicht, wel een vrouw genaamd Maddy die wij nauwelijks hebben leren kennen, wat misschien een beetje onzeker stemt, hoewel het bij Dexters relaties vaker voorkomt. Dexter gaat op de laatste dag van de twintig jaar wanneer hij weer eens in Edinburgh is Arthur’s Seat, de berg buiten de stad, beklimmen met Jasmine die wij kennen, al hebben wij haar weinig gezien: zij is de dochter van een vrouw genaamd Silvy, met wie Dexter aan het eind van de jaren negentig even getrouwd is geweest.

Eigenlijk moet gezegd worden dat het boek – met Dexter even in de veertig, met een nog nauwelijks bekende Maddy, met Jasmine die een heel leven voor zich heeft en met een korte slotscène die ons terugvoert naar Dexter en Emma in 1988 – niet helemaal op de mooist denkbare manier afgerond is. Wie terugdenkt aan de vierhonderd voorafgaande pagina’s hoopt niettemin Nicholls gauw weer eens verder te kunnen lezen – zelfs al gaat dat maar over Dexter in zijn volgende twintig jaar.

    • J. J. Peereboom