Voorkom meer lompe dokters

Schaf zowel de loting als de minimumcijfers voor de studie medicijnen af.

Beter zijn tests op motivatie en professioneel gedrag.

Een afwachtende houding over selectie aan de poort bij de studie geneeskunde is achterhaald. Door het ‘ikje’ in nrc.next (23 november) raakte ik daar nog meer van doordrongen. Een vader beschrijft zijn ervaringen bij een bezoek met zijn zes maanden oude zoon aan het ziekenhuis: zowel de assistent als de dokter zegt niet wie ze zijn, leggen niets uit, doen geen moeite het jongetje gerust te stellen om een onderzoek te kunnen verrichten en zeggen vervolgens niets over hun bevindingen. Volstrekt tekortschietende communicatie, bejegening en informatieoverdracht.

Vanwege de beperkte capaciteit is er voor de studie geneeskunde een numerus fixus. Dat betekent dat je op twee manieren toegang kunt krijgen tot de studie: via een eindexamengemiddelde van 8 of hoger, of via een gewogen loting. Universiteiten hebben al langere tijd de mogelijkheid om een deel van de studenten via een zogenoemde decentrale selectieprocedure toe te laten. Maar bij gebrek aan een procedure die voorspellend is voor het uiteindelijk functioneren als goede dokter, is die mogelijkheid tot nu toe slechts beperkt benut.

De laatste tijd is echter een kentering merkbaar. Ten eerste verandert de tijdgeest en is selectie aan de poort niet langer onbespreekbaar. Ten tweede komen er steeds meer berichten over selectiemethoden die voorspellend zijn voor studiegedrag en wellicht ook voor het gedrag als professional. In een Amerikaans onderzoek (Papadakis, The New England Journal of Medicine) uit 2005 werd die voorspellende waarde van selectiemethoden aangetoond. Huisartsen en medisch specialisten tegen wie medisch tuchtrechterlijke maatregelen waren genomen of die zelfs veroordeeld waren, hadden als student statistisch significant vaker onprofessioneel gedrag vertoond. Verder was er een verband tussen slechte studieresultaten in de eerste twee jaren van de studie en onprofessioneel handelen als specialist.

Enigszins generaliserend is onprofessioneel gedrag als dokter dus kennelijk voorspelbaar. Dat dwingt ons tot permanente aandacht voor professionaliteit tijdens de opleiding, maar geeft ook aan dat selectie gewenst is op karaktereigenschappen van de student die nodig zijn voor de beoogde professionaliteit.

Afgelopen voorjaar hebben wij in Groningen voor het eerst gebruik gemaakt van decentrale selectie. Driehonderd kandidaten werden beoordeeld op enerzijds motivatie en kans op studiesucces en anderzijds op aanleg en karaktereigenschappen die nodig zijn voor de beoogde professionaliteit. Kandidaten beantwoordden vragen na een college over neurologische aandoeningen, schreven een essay over de eenkindpolitiek in China, analyseerden twee theorieën over slaap. Ook werden zij beoordeeld in een rollenspel. Zo speelde de kandidaat een medewerker in de thuiszorg die een behandelrelatie met een patiënt moest beëindigen.

Omdat de betreffende studenten pas drie maanden geleden met hun studie zijn begonnen, kunnen we nog niets zeggen over het effect van deze selectie. Maar selectie aan de poort geeft de kandidaat het gevoel zélf iets te kunnen doen aan het verkrijgen van een plaatsingsbewijs en niet afhankelijk te zijn van de willekeur van de loting. Voor de universiteit is een dergelijke selectie een mogelijkheid om de juiste persoon voor het toekomstige beroep te selecteren.

Dit betekent dat we de bevoorrechte positie van de 8+’ers ter discussie moeten stellen. Er is geen bewijs dat het hoge eindexamencijfer een voorbode is voor een goede dokter. Nu er betere selectiemogelijkheden zijn, doen we er goed aan de loting én de 8+-regeling af te schaffen. Selectie van aspirant-studenten op eigenschappen voor de beoogde professionaliteit is hoog nodig.

Hopelijk kunnen de ikjes dan voortaan over iets anders gaan.

Jan Borleffs is internist en vicedecaan onderwijs en opleiding in het UMC Groningen en hoogleraar onderwijs en opleiding in de medische wetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Is dit een goed voorstel? Discussieer mee op nrcnext.nl