Moeder in de cel: even rust

Lopen kinderen schade op als de moeder gevangen zit?

Hoeft niet – soms is het wel lekker rustig zonder moeder.

Kinderen van gedetineerde moeders hebben het moeilijk, zou je denken. Maar is dat ook zo? Wetenschappers aan de Vrije Universiteit spraken en observeerden voor het eerst in Nederland de kinderen zelf. Gisteren werd het onderzoek aangeboden aan minister André Rouvoet (Jeugd en Gezin, CU) en Nebahat Albayrak (Justitie, PvdA) door een van de vier onderzoekers, hoogleraar criminologie Catrien Bijleveld.

Waarom dit onderzoek?

„Uit eerder onderzoek bleek dat gedetineerde vrouwen het zwaarder hebben tijdens detentie als ze moeder zijn. Wij wilden weten waarom. Daarnaast is er veel onderzoek gedaan naar de schade die detentie mogelijk veroorzaakt bij degene die vastzit, maar er was in Nederland niets bekend over de schade die de kinderen zouden oplopen. Uit internationaal onderzoek bleek wel dat deze kinderen een risicogroep vormen.”

En?

„Het is niet eenduidig. Alle kinderen hebben verdriet van het feit dat hun moeder gedetineerd is. Ze hangen het ook niet aan de grote klok. De vraag is of ze er ook echt onder lijden. Dat zou je misschien verwachten, maar dat is niet altijd zo. Vooral jonge kinderen missen mama, maar oudere kinderen zijn soms ook boos op hun moeder. Of ze halen opgelucht adem: even rust.”

Even rust?

„Gemiddeld komen deze kinderen uit gezinnen met al veel problemen. Als moeder mishandeld wordt door haar vriend, of als er elke week een andere man in huis is, of als moeder zwaar verslaafd is, dan kan het prettig zijn voor een kind als ze even weg is.”

Zien de moeders dat zelf ook?

„Moeders zien niet altijd even goed hoe het met hun kinderen gaat. Dat is natuurlijk ook lastig als je in de gevangenis zit. Daarom is het belangrijk ook de verzorgers en de kinderen zelf te spreken. Als moeder vastzit, wonen kinderen vaak in een pleeggezin of bij familie. Soms ook bij de vader. In totaal hebben we 31 kinderen gesproken. Over nog eens ruim dertig andere kinderen kregen we informatie via de moeder.”

Als er al veel problemen zijn, is het lastig te zien welke door de detentie worden veroorzaakt?

„Ja. Gemiddeld zien we bij deze kinderen veel meer gedragsproblemen en psychische problemen dan bij andere kinderen, maar het is heel lastig uit te zoeken wat de oorzaak precies is. We hebben natuurlijk geen controlegroep van kinderen in dezelfde situatie, maar dan met een moeder die niet in de bak zit. Wel is duidelijk dat deze groep een risicogroep vormt.”

Wat kan direct verbeterd worden?

„Er zitten relatief weinig vrouwen in de gevangenis, al verdubbelde hun aantal de afgelopen tien jaar tot ongeveer 800. Vrouwelijke gedetineerden worden daarom geconcentreerd op een paar plekken in Nederland. Dat is voor het bezoek heel onhandig, want vaak is dat ver weg. Voor kinderen die hun moeder willen zien, en dat geldt niet voor allemaal, zou het beter zijn als moeders dichter bij hun kinderen geplaatst worden. Daarnaast moet het contact makkelijker worden. Kinderen zouden hun moeder moeten kunnen bellen en eenvoudiger bezoeken. Een gevangenis loop je niet zomaar binnen, maar het zou voor deze kinderen makkelijker moeten zijn.”

Rectificaties / gerectificeerd

Bij het artikel Moeder in de cel: even rust (10 december, pagina 10) wordt de vraag gesteld of kinderen schade oplopen als de moeder gevangen zit. Het antwoord dat vervolgens wordt gegeven ‘Hoeft niet – soms is het wel lekker rustig zonder moeder’ is niet correct. Voor een zeer beperkt deel van de onderzochte kinderen betekent de detentie van de moeder inderdaad even rust. Het verband tussen de detentie van de moeder en eventuele schade voor de kinderen werd niet onderzocht.

    • Sheila Kamerman